Tag Archives: utvandring

Det blenkte til i augo

Når utvandra frøningar lengta heim

Kanskje var det slik ho såg ut, Fron kyrkje i Nord-Dakota. Før ho var nedlagd. Dette er Norway Lutheran Church i McHenry County i Nord-Dakota. Foto: Ghosts of North-Dakota

ODDMAR MYRUM I BYGDEBLADET FRONSBYGDIN 3/1972: Helsing frå frøningar vi råka på under ein tur til Nord-Dakota i sommar. Vi budde hos slektningar i nærleiken av ein liten by som heiter Maddock. Sonen til Johan Larshaugen frå Ruste hadde farmen vi var på. Han var gift med Oline Myrum, og dei hadde seks barn som alle er spreidde over store delar av USA. Vi råka berre tre av dei, Ivar Haugen, Selvin Haugen og Myrtle Haugen, gift med Ingman Haugen, son til Petter Klyphaugen. Alle bad oss helse til gamlelandet, da serleg til Fron, som dei kjende utruleg godt, enda dei aldri har vore her, med unntak av Selvin Haugen, som var eit par dagar på tur her i 1954.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jordbruk, Kommunikasjon, Kvinner, Menn

Ho Petra stunda heim til Sødorp

Ei rørande forteljing om eit møte i Minnesota

98361690_3781958981875733_5237850258288934912_n

Ho Petra fekk aldri meir sjå heggen blomstre i Sødorpgrenda. Foto: Paul Henrik Hage.

PAUL HENRIK HAGE: Kvar vår når heggen blømer i Sødorp, tenkjer eg på Petra Sandbakken. Ho var født i 1880 på Nedre Sandbakken og døydde i Dawson, Minnesota i 1959. Ho var yngst av 10 sysken. To døydde tidleg, seks reiste til Amerika, og berre ei syster vart att i Sødorp. Det var Marit som gifte seg i Piggen og fekk sjølv 11 barn. Mor til Petra, Marit, var frå plassen Grensa eller Renshusstuen i Sør-Fron. Ho døydde i 1897, og da var Petra og far hennar, Ole Løkken, att aleine på Nedre Sandbakken. I 1901 reiste dei etter til familiemedlemmene i Minnesota. Far hennar døydde i 1914. Petra gifta seg ikkje, men dei andre syskena fekk alle store familiar. Ho dreiv med farming, og på sine gamle dagar hadde ho to farmar som ho leigde ut. I 1959, berre nokre månader før ho døydde, hadde ho besøk av soknepresten i Nord-Fron, Ingvald Skaare, og kona hans, Sigrid. Sigrid skreiv ein rørande artikkel i Kyrkjeblad for Nord-Fron om møtet med Petra Sandbakken som fortalde att ho stadig stunda attende til hegg i bløming og bekkebrus i Sødorp frå prærien i Midtvesten:

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jordbruk, Kvinner

– Bedre i Fron enn alle andre steder

Klar melding fra en utvandret frøning fra «den vesle farmen» Hammer

OlafhammerINTERVJU (1970) FRA UKJENT AVIS: -Jeg skal si deg en ting. Jeg vil ikke rekommandere noen ung mann eller kvinne to go fra Gudbrandsdalen til noe land i verden. De har det bedre her enn alle andre steder jeg har sett. Alle hus er fine, og her er plenty med mat. Jeg tror dere må ha nr 1 government . Mannen bak denne kraftige tilslutning til Gudbrandsdalen er amerikansk statsborger Olaf Hammer. Hjemsted: «Den vesle farmen» Hammer i Sør-Fron. 83-åringen er på sitt tredje Norges-besøk siden han brøt opp for å finne lykken i Amerika. Det var i 1905, og Olaf var 18 år. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Menn, Verksemder

Fortvila situasjon i Fron i 1850-åra

Bygda var overfolka og skarpe sosiale skille vart ein vond sirkel

Einar Hovdhaugen (1908-1996) politikar og bondehøvding, skreiv dei to binda om Gardar og slekter i Fron. I 1978 fekk han Norsk kulturråds pris for lokalhistorie.

Einar Hovdhaugen (1908-1996) politikar og bondehøvding, skreiv dei to binda om Gardar og slekter i Fron. I 1978 fekk han Norsk kulturråds pris for lokalhistorie. Foto: Torbjørn Mathisen/Vegar Skar

EINAR HOVDHAUGEN: Det var på mange måtar ein fortvila situasjon som rådde i bygdene her i 1850-åra. Standsskilnaden og det skarpe sosiale skille, som serleg voks fram og markerte seg sterkt på 1800-talet, utvikla seg til ein sår og vond sirkel, som vi først i vår tid har greidd å bryte ut av. Det er forståeleg at Thranerørsla greip om seg i Nord-Fron. Les meir

2 kommentarar

Filed under Jordbruk

Nordover for å berge livet

Tre  gutter fra Flåtå gikk 30 mil over Dovre i 1832 – en utrolig livsvilje

tegn2

Tegning: Amund Hagen, Oppdal

HANS OLAV LØKKEN: Vi skriver året 1832. Tre smårollinger har forlatt Fron, brødrene Ola (6) og Torgeir (9), samt Tjøstolv (9) fra blant annet husmannsplassen Tofteflaten under Tofte – vel vitende om at de kanskje aldri vil få se verken slekta eller hjemplassen igjen. Bestefar til guttene solgte hjemstedet i Flåtå straks før de dro nordover.  De to brødrene på seks og ni år var husmannsgutter til ei alenemor, faren var nettopp død. Det var ikke rom for andre tanker enn det daglige brødet. De tok seg nordover fra Fron til Hegra, en strekning på vel 30 mil. Les meir

5 kommentarar

Filed under Biografiar, Jordbruk, Menn

I Russland ligg risengryna som snogføinne

Trudde mange i Fron fyrst på 1830-tallet – og la avgarde

Nr. 62

Draumen om å plukke rusinder tå treom i Russland? Bilde frå Arne Lunde/Vegar Skar

P. TH. AASMUNDSTAD: Folket i delar av Russland er heilt utdøydd, og gardane står att med fullt stell, men folketome. Det ryktast i Fron fyrst på 1830-talet.

Tie nå, bon, dess døkk kjem åt Russland, ska døkk få mat. Der ligg risengryna som snogføinne framme hafeillom

er det hermt etter Sima Bratlien frå Ruste, da han skulle gje trøyst åt bornom sine, når dei gret for mat. Les meir

2 kommentarar

Filed under Biografiar, Jordbruk, Kvinner, Menn

– Vi dansa og ståka oss over dammen

Borghild Pettersen var hushjelp i USA i fem år

borghild1

borghildportd

Borghild Haverstad ombord på Amerika-båten

JAN I DAGNINGEN MARS 1976: – Det var i 1915 midt under 1. verdenskrig at jeg tagg i hop skjellinger for å reise til Amerika, minnes 79-årige Borghild Pettersen i Fron. – En venninne av meg skulle være med sin onkel over og ba meg å slå følge. Lysten var stor, men penger var det lite av. Jeg hadde noen kroner selv, og resten fikk jeg av skyldfolk. Så bar det i vei til det forjettede land. Ute i Atlanteren så vi et tysk krigsskip, men ellers hadde vi ingen følinger med krigen. Turen gikk helt strålende, og vi dansa og ståka oss over dammen. Les meir

Éin kommentar

Filed under Biografiar, Kvinner

Nokon som kjenner att skulehuset?

skule

Dette er vel eit skulebilde, men nokon som kjenner at skulehuset?

FRÅ RAGNHILD BJØRGE, FØDT ROMSÅS: Skulebilete frå Sør-Fron frå albumen til Marit Kjellfrid, f. Hagen, født 22. september, 1923. Marit nr. 3 frå venstre i bakre rekke. Faren var Ingvald Halvorsen Olstadhagen. Han var baker på Sør-Fron, men døydde av tuberkulose da Marit var berre lita. Mor var Gjertrud Marie Olsdatter Bjørgen. Ho heldt fram med kafedrift på Sør-Fron, etter at mannen døydde, for å tene til livets opphald. Dei åtte ikkje bakeriet sjølve, så baker Svendsen tok over bakeriet. Marit meinte at dei kunne vera i slekt med Svendsenfolket. Bestefaren på morsida arbeidde ved jernbanen, og Ringebuslekter seier at Gjertrud var født på Tolga i Østerdalen i 1891, og at bestefaren på morkanten var Ola Jonsen Bjørgen frå Støren i Sør-Trøndelag. Vi lurer litt på om dei kan rekne skylde med Marit, langrennsjenta vår! Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Informasjon, Kvinner, Menn

Fra Fron til Målselv og Illinois

Bilde2

Folketelling i Illinois i 1850. Hans Iversen har skiftet navn til Hans Hanson.

Noen som vet noe om Hans Iversen Kongsli, f 1785, fra Nord-Fron, sønn av Iver Engebretsen Sundet og Thore Thorsdatter? Han tok med seg navnet Kongsli da han dro til Målselv i 1826 og var den første nybyggeren på Kongsli ved Lille Rostavatn. Han bygget en bolig og hus for dyr under ett tak. I 1832 hadde de en hest og to kyr. Hans Iversen var gift med Gunhild Pedersdatter, og de ​​fikk fem sønner og en datter. To av sønnene druknet under tømmerfløting i Målselva i 1841.  Det var harde tider.

Les meir

16 kommentarar

Filed under Biografiar, Menn

Der ingen skulle tru…

Kanskje sende ein tanke til Anna og Kristian og dei seks ungane når vi kjører inn i Teigkampen? Ill: Statens vegvesen

Kanskje sende ein tanke til Anna og Kristian og dei seks ungane når vi kjører inn i Teigkampen? Ill: Statens vegvesen

OSKAR LETRUD: Nye E6 går inn i Teigkampen og passerer to-tre hundre meter under restane etter dei gamle seterhusa på Skoekampen, ei seter som nå er nedlagt. Det er på høg tid å få skrive ned soga om denne setra og dei som brukte ho. Eitt er sikkert. Dette var ein tungvint plass å koma fram til, særleg for desse som ikkje hadde hest og måtte bera alt fram på ryggen. Les meir

5 kommentarar

Filed under Jordbruk, Setring