Tag Archives: mat

Historia om Pettersens kafé

Om sjokolade frå USA, knipsespel og jukeboks

p

ap 1

Anna Pettersen (1902-1987) tok til med kafédrift alt i 1928. Bilde frå Synnøve Solli

PER OTTESEN: Hausten 2012 vart legendariske Pettersens Kafé på Vinstra omdøypt til Salong Miocat, og ein velkjend aktør i Vinstra sentrum vart borte for godt. Riktignok har kaféen vore stengd ei god stund, men fasaden og raude blomar i glaset har i denne tida likevel minna oss om kva Pettersens Kafé har betydd for oss som brukte svært mange av fristundane våre på etterkrigstidas mest besøkte kafé gjennom fleire tiår. Ein kveld utan å ha vore på Petteren var ein bortkasta kveld. Der kunne vi sitte og prate, og etter kvart kom det ein jukeboks der, som forsynte oss med tidas nye musikk. Og vi gløymer aldri kringla! Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kvinner, Menn, Verksemder

Fiskebilen til John Lereggen

15128854_1249886751749648_7079785306237341712_o

Fiskebilen til John Lereggen ved Sandbakkrampa i Nedre Sødorp 1966. Bilde og tekst frå FB-sida til Paul Henrik Hage

Fiskebilen til John Lereggen var eit kjært innslag for både is-svoltne ungar og husmødre som lurte på kva dei skulle laga til middag. Ein humoristisk og slagferdig kar som spreidde mykje trivsel i grenda. John Lereggen (1907–1972) var frå kystkommunen Roan i Sør Trøndelag og kom til Otta i 1930. To år seinare følgde ektefelle og to barn etter. Familien fekk leige husrom hos Magnus Bismo. John Lereggen var det vi i dag kallar salsjåfør og køyrde fiskebilrute for Brødrene Lothe i Trondheim. Her kan du lese meir om han.

lereggen_john_700

John Lereggen tel pengar ein gong på 1960-talet. Bilde frå Jorunn Holen

Mange interessante reaksjonar på Facebook-sida til historielaget:

Les meir

Éin kommentar

Filed under Biografiar, Kommunikasjon, Menn, Verksemder

Bakstekjerringene

To kvinner som virkelig har noe å fortelle

bakste

«De er nær på 170 år gamle tilsammen disse to, Marie Løkken ved baksthellen og Marie Bakken ved bakstfjelen, og da skal man kanskje ikke si så mye på at de ikke gjør så mye av baking nå for tiden. Men gjennom mange årtier er det blitt mye «hardbrød» til under hendene deres.»

ALLE KVINNER 3. 10 1962: De gamle Marie-jentene i Sødorp er flatbrødbakere av det riktige slaget. Selv om den 81 år gamle Marie Bakken fortsatt tar på seg baking iblant, er det ikke lenger noen nødvendig levevei, og den 88 år gamle Marie Løkken nøyer seg nå for tiden med å ta seg av stekingen, når hennes navnesøster vår og høst kommer for å hjelpe til med baksten. Men det som var påemnet til å bli en koselig «drøs millom bakstekjerringar», ble i noen grad en sørgelig vise i moll. Selv med tidens legende slør kan minner fra vonder tider være unevnelige. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jordbruk, Kvinner, Setring, Uncategorized

Kvifor heiter det jul?

julsangkor

Dei tok over det heidenske namnet. Sør-Fron sangkor i Sør-Fron kyrkje jula 2013. Foto. Carl Henrik Grøndahl

Ordet jul er heidensk. I storparten av Europa har feiringa fått eit kristent namn: På engelsk Christmas  «kristmesse», tysk Weihnachten  «vienatt», fransk noël i tydinga fødsel. Men hos oss har høgtida sitt gamle germanske namn jul. Håkon den gode påbaud på 900-talet at landet skulle feire jul den 25. desember, samstundes med den kristne høgtida i heile Europa, og ville få slutt på det heidenske offerritualet, som del av striden med å kristne Norge. Derfor tok den kristne høgtida det gamle namnet jul i heile Skandinavia, Island, Grønland, Færøyene og Skottland. På engelsk finst Yuletide som noko riktig gammaldags. Jul kjem frå norrønt jól eller jólablót, frå den opprinnelege, heidenske offerfeiringa av midtvinterdagen i Norden, som var 12. januar. Kva ordet tyder, er omdiskutert. Jul eller Jol kan ha noko med norrøne  «Jòlnir» eller «Ýlir»,  å gjere, andre namn på Odin. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Folketru

-Det ble prat imot dette overalt i bygden

Et par ord med den 80-årige Anne Haav

skjermbilde-2016-09-10-kl-14-21-32PÅL KLUFTEN: Oppe i Nord-Fron på gården Rusthågå, sitter en hyggelig og lugum gammel kone, Anne Haav. Hennes mann, Thor Haav, døde for et par år siden. Begge var overmåte interessert og dyktig i gårdsbruk og havebruk, og intelligente og oppvakte folk var de, som fulgte med sin tid. Les meir

3 kommentarar

Filed under Biografiar, Jordbruk, Kvinner, Setring

Kvinnene i Fron

Ei kvinne i Fron: Janna Lien gjekk bort i 1978 etter ein tragisk brann. Godt vaksne frøningar hugsar den gode og treffande replikken ho kunne koma med, og sjølv i dag så mange år i ettertid blir ho hermt og fortalt om. Kommentarar frå Facebook: Liv Irene Myrløkken: Husker godt ho Janna, vi var litt redd ho for ho prata så rart. Husker ho holdt i tennene sine da ho prata for at de ikke skulle falle ut. Janna var nok itte dum, hadde mye fornuftige i seg. Bjørg Mimmi Almås: Koselig å sjå bilde…minne meg om ein replikk ho sa i eit barselbesøk: Han er stor og pen te at du itte har gått lenger me’n…..ho fekk det vel itte te å bli nok mnd ette bryllupet til fødsel. Toril Gudbrandstuen: Trivleg å sjå att ho Janna. Ho gjekk for å vera “tullåt” men når en teinkje på my tå di ho sa inkun gongen, va ho heillan fyrry si tid.Synd at ho skull ende sine dåggå slik ho gjorde, det hadde ho itte fortent. Ingun Marie Rudiløkken: Ho hadde vel en opplevelse som ungjente som gjorde ho slik som ho var. Hørte noe prat om det ein gong.

RAGNAR ØVRELID: Maten, kleda, husdyra var kvinna sitt felt. Ho ordna opp etter måltida mens mannen kvilde, var med på slåtteteigen når mannen stod opp att, på lauvskjering og mosesanking. Ho bar ved og vatn og hadde dyrestell og fjøsarbeid, til maskinane kom og mannen overtok. Seterstellet var den årlege avvekslinga for kvinnene. Og innomellom dette: barna, graviditet, abortar, fødslar, spedbarnsstell. Og i tillegg: spinning, veving, strikking, lapping og vasking.

Til dette hadde gardkona gjerne tenarhjelp, og nokon som tok seg av dei minste barna, eldre søsken, eller føderådsfolket på garden. Verre var det for husmannskona, som måtte ta seg av alt sjølv. Og verst for dei mange ugifte, einslege mødrene, som gikk rundt på bygda og ba for seg, med eit barn på ryggen eller ved handa, i usle klede og elendige sko. Les meir

2 kommentarar

Filed under Jordbruk, Kvinner

Mjølk frå Fron vart til folkevogner

Litt om ost og handelspolitikk – og årsmeldinga frå laget

casein

Hit, til Gudbrandsdalens Caseinfabrik på Tretten, kom kjuka frå Fron, vart tørka og send til Tyskland. Så kom det folkevogner att. Bilde frå Maihaugen/Digitalt museum. Foto: Elstad

Raudost er ikkje ost, kunne Asbjørn Ringen fortelje på årsmøtet i historielaget. For ostestoffet, kjuke som det heiter i Gudbrandsdalen – eller kasein med proteiner og aminosyrer – er tatt ut. Kva gjorde dei så med ostestoffet i Fron etter at raudosten var laga? Sende det til Gudbrandsdalens Caseinfabrik på Tretten. Der tørka dei det og eksporterte det til Tyskland, der det vart knappar og kleshengjarar av mjølka. Etter krigen, da det var importrestriksjon på bilar, vart kaseinet bytta mot folkevogner.  Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Jordbruk, Verksemder