Tag Archives: Kyrkje

Kvifor heiter det jul?

julsangkor

Dei tok over det heidenske namnet. Sør-Fron sangkor i Sør-Fron kyrkje jula 2013. Foto. Carl Henrik Grøndahl

Ordet jul er heidensk. I storparten av Europa har feiringa fått eit kristent namn: På engelsk Christmas  «kristmesse», tysk Weihnachten  «vienatt», fransk noël i tydinga fødsel. Men hos oss har høgtida sitt gamle germanske namn jul. Håkon den gode påbaud på 900-talet at landet skulle feire jul den 25. desember, samstundes med den kristne høgtida i heile Europa, og ville få slutt på det heidenske offerritualet, som del av striden med å kristne Norge. Derfor tok den kristne høgtida det gamle namnet jul i heile Skandinavia, Island, Grønland, Færøyene og Skottland. På engelsk finst Yuletide som noko riktig gammaldags. Jul kjem frå norrønt jól eller jólablót, frå den opprinnelege, heidenske offerfeiringa av midtvinterdagen i Norden, som var 12. januar. Kva ordet tyder, er omdiskutert. Jul eller Jol kan ha noko med norrøne  «Jòlnir» eller «Ýlir»,  å gjere, andre namn på Odin. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Folketru

Den vesle klokka i Sødorp-kyrkja

Historia om Ola Skeddarstugun som vart Klukkstøyparn

8290930460_3564e37cb5

Sørdorp-kyrkja. Kyrkjeklokkene er frå 1770-åra. Dei var for tunge for kyrkjebygget, og i 1991 var det reist ein støpul til dei på kyrkjebakken, fortel Norske kirkebygg

IVAR KLEIVEN: Det var Ola Skreddarstugun som støypte vetlklokka i Sødorpkyrkja. Han var smed, og fór mykje og smidde, og da Folldalskyrkja vart bygt, var Ola ved verket der og dreiv med smedarbeid. Det kom ein klokkestøypar frå Sverige og skulle støype klokkene til den nye kyrkja, og Ola ga seg med som handlangar. Denne svensken var så fæl på det sterke, og Ola hadde nok å gjera med å bera brennvin til han. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kunst og handverk

Spennande gardshistorie på mange vis

På Vik i Kvam i fjor, Heggerud på Harpefoss neste veke

Tirsdag  6. september kl 18 kan du få med deg gardshistoria og mykje anna på Heggerud gard på Harpefoss. Konsert blir det ikkje, men mykje anna godt. Her kan du bli med på ein 40 minutt lang film som fangar inn noko av det som vart formidla av toner og ord på Vik for eitt år sidan.

2 kommentarar

Filed under Biografiar, Kunst og handverk, Kvinner, Menn, Musikk, Språk

Kyrkja som vart spreidd over alt

Ei lita soge om Listad-kyrkja, som sto på sumpig grunn

listadflom

I 2013, 220 år etter at Listad-kyrkja vart rive og spreidd over fleire bygder, fann flommen den gamle kyrkjegarden og uroa dei som kvilde der. Foto: Tor Tagestad/Dølen

IVAR KLEIVEN: Listad-kyrkja var hovudkyrkje i Fron; ho var ei stavkyrkje som fyrst sto på Listad. Etter det som både Schjøning og Hjorthøy skriv, vart kyrkja seinare flytta noko lenger ned og nærmare almennvegen, og det er rimeleg at denne flyttinga har gått føre seg omkring 1616. Etter eit kyrkjerekneskap frå 1617 blir kyrkja nemnt å vera nybygd. Det står såleis skrivi for rekneskapsåret 1617: Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Folketru, Kunst og handverk

Oss gjekk å les – konfirmant i 1946

4 km på føtene, 3 km på sykkel og så bilsjuk på buss

letrudOSKAR LETRUD: Konfirmanttida starta den gang med at vi møtte i Sødorp kyrkje til innskriving på ein tirsdag etter påske, der vi møtte prost Bjarne Nordrum,(1883-1962). Av folket var han nemt Nordrumen. Han var prest i Nord-Fron frå 1925 til han gjekk av i 1953, i tillegg var han prost i Midtre Gudbrandsdal prosti fra 1933 til 1952. Om vi var ein tur på Vinstra og møtte presten som bestandig hadde på seg svart dress og som ofte berre gjekk og trilla sykkelen sin, så var det vanleg å hilse pent, og da letta han på hatten. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kommunikasjon, Menn

Ho skal åt Moa på soldat-dansen

1465270_407382276031866_1580804662_n

Det er nok ikkje desse han diktar om, Ola Døl, men det kan vere ei fredeleg syndasefta med dugnad i lugomt ver.

Ola Døl dikta ei framifrå folkelivskildring om alt du kan sjå på ein fredeleg syndasefta når det er lekkert og lugomt ver – om onggutslamper og jenter som vrir seg, om n`Slette-Simen som kjem gå´n på tverten,  om dokka frå Bakke som kjem trippan, og om Guri Kroka som skal vitne om synda si: Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Kunst og handverk, Litteratur

Konfirmasjon i krig

panzer-ii-norway-1940

Tysk Panzer II skyt seg nordover Gudbrandsdalen. «Etterpå vart vi kalla inn til å gå for presten.»

LODVAR LARSEN:  Den 11. april 1940 vart ein heil del gutar, godt vaksne ôg, mobilisert for å slåss mot tyskarane. Mellom dei var min eldste bror Odd. Vi fulgte spent med på radioen og i aviser korleis krigen utvikla seg, og sist i månaden nærma dei tyske styrkane seg våre bygder. Tyskarane kom til Vinstra sist på dagen, og det vart eit svare leven bortpå riksvegen. Maskingevær og andre våpen fresa og small. Foreldra våre vart samde om at vi skulle rømme litt lenger inni grenda, og vi havna oppi Granrudoset, som var mura med metertjukk stein. Vi vart værande der i to døgn.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Krig, Menn