Tag Archives: drikke

Kvifor heiter det jul?

julsangkor

Dei tok over det heidenske namnet. Sør-Fron sangkor i Sør-Fron kyrkje jula 2013. Foto. Carl Henrik Grøndahl

Ordet jul er heidensk. I storparten av Europa har feiringa fått eit kristent namn: På engelsk Christmas  «kristmesse», tysk Weihnachten  «vienatt», fransk noël i tydinga fødsel. Men hos oss har høgtida sitt gamle germanske namn jul. Håkon den gode påbaud på 900-talet at landet skulle feire jul den 25. desember, samstundes med den kristne høgtida i heile Europa, og ville få slutt på det heidenske offerritualet, som del av striden med å kristne Norge. Derfor tok den kristne høgtida det gamle namnet jul i heile Skandinavia, Island, Grønland, Færøyene og Skottland. På engelsk finst Yuletide som noko riktig gammaldags. Jul kjem frå norrønt jól eller jólablót, frå den opprinnelege, heidenske offerfeiringa av midtvinterdagen i Norden, som var 12. januar. Kva ordet tyder, er omdiskutert. Jul eller Jol kan ha noko med norrøne  «Jòlnir» eller «Ýlir»,  å gjere, andre namn på Odin. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Folketru

Alle har fått dram

dram

Dette bildet er frå Vinstra, seier Gudbrandsdalsmusea og Digitalt Museum, og det er tatt i 1945. Med norsk flagg. Og den merkelege kommentaren: Alle har fått dram. Feirar dei freden? Nokon som veit noko?

Kommentar frå Ola Løkken:

Dette bildet er frå heimplassen min, Lykkjom i nedre Sødorp. Til høgre sit mor mi, Margit Lykkjom, så til venstre Magnhild Hage (Mellomsdokken), til høgre halvbror til far, Harald Løkken (Skinnehaugen). I framkant ser vi ryggen til Vegard Hage. Ole Hage, far til Vegard sit bak med armen rundt Magnhild. Bildet er vel teke fredsdagen i 1945. Og i barnevogna ligg eg, Ola Løkken.

Kommentar frå Paul Henrik Hage:

Dette er eit kjent bilde for meg. Eg har det i ein album etter mor mi, Mabel, og det var også ho som tok det. Eg er meir enn forundra over korleis det har kome inn i arkiva til Digitalt Museum og Gudbrandsdalsmusea. Bildet er frå feiring av frigjeringsdagen den 8. mai 1945 på Lykkjom i Nedre Sødorp.

6 kommentarar

Filed under Biografiar, Krig

Ho skal åt Moa på soldat-dansen

1465270_407382276031866_1580804662_n

Det er nok ikkje desse han diktar om, Ola Døl, men det kan vere ei fredeleg syndasefta med dugnad i lugomt ver.

Ola Døl dikta ei framifrå folkelivskildring om alt du kan sjå på ein fredeleg syndasefta når det er lekkert og lugomt ver – om onggutslamper og jenter som vrir seg, om n`Slette-Simen som kjem gå´n på tverten,  om dokka frå Bakke som kjem trippan, og om Guri Kroka som skal vitne om synda si: Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Kunst og handverk, Litteratur

Om brennevin, katolske kvinnfolk og gudbrandsdalsk adel

Ole N Steig

Ole Nilsen Steig, 1813-1872

John Mælum var født på Mæhlum på Kjønås i 1843, og i 1911 skrev han ned noen erindringer fra sitt liv. Han skriver blant annet om slekt og kjenfolk på en svært underholdende og frisk måte. Han tenkte vel ikke at dette skulle offentliggjøres, men når det nå er gått over 100 år, og personene som omtales har vært døde i nesten 150 år, kan det være morsomt å få et lite innblikk i et liv som er så annerledes enn våre liv.

JOHN  MÆHLUM: Ole Nilsen Steig f‑1813, død våren 1872, gift med Mari Olsdatter Hågenstad Han var den mest begavete mann jeg har kjent. Hans høye hvelvete panne og intelligente ansikt vitnet også om stor begavelse. Han var i lang tid pot og panne på Sør‑Fron. Fra fjernt og nær reiste folk til ham og søkte råd og vegledning i vanskelige spørsmål. Les meir

2 kommentarar

Filed under Biografiar, Jordbruk, Kvinner, Menn

Frøningenes merkverdige skikker ved brylluper

brudefolge

Adolph Tidemand: Brudefølge gjennem skoven

HUGO FREDRIK HJORTHØY: Brudeparet geleides til sengs av svennene og kjøgemesteren, og etterat bruden er avkledt sin brudestas, synges en salme. Brudgommen tar kronen av bruden og setter en sort hue på henne, og bruden setter en mannshue på brudgommen, derpå synges tvende vers av en salme om ektestandens lykksalighet. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Menn

Så la meg få en kule her!

Desse karane i Vinstra skyttarlag var 40 år for seint ute til festen. Foto: H.H.Lie

PER AASMUNDSTAD skreiv eit fantastisk dagboksnotat onsdag 8. oktober 1862, der han skildrar ein skyttarkonkurranse med påfølgjande fest. Her er det mykje punsj, salutt, song, ein taletrengd prest og ikke så reint lite nasjonalt patos:     Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Idrett

Dei var mjuke nå

tyskeslutt

Tyske soldatar på veg heim i mai 1945. I Sødorp budde dei på skolen og på Sulheim. Foto: Mabel Hage.

RAGNAR ØVRELID: Ein som var ung i maidagane 1945 fortel:

Utover dagen var gatene på Vinstra fulle av folk. Alle skjønte at noko var i gjære. Av Johan Dahl på telefonsentralen fekk vi vite meir etter kvart. Om ettermiddagen vart det klart at tyskarane hadde gitt seg. Flagg kom fram. Nå skulle det festast. Kunne vi skaffe oss noko å drikke? Brennevin fanst ikkje. Men vi kjende tannlegen. Ein av oss gikk op til han og kom tilbake med ein porsjon 96%. Ikkje så mykje, men nok til oss, uvande som vi var med den slags.

Ved Vinstra hotell budde kjøthandlaren. Han var NS-mann og hadde radio. Vi drog dit. Han sat og spelte sjakk med ein tyskar frå hotellet. Dei var mjuke nå, så vi fekk kome inn og høyre nytt. Blendinga var oppheva, meldte radioen. Ein av oss strauk rett heim, reiv ned blendingsgardinene og trakka dei ned i vedkassa så alt brotna.

Så bar det ut att. På «Skåbu», annekset til Vinstra hotell, høyrde vi det var dans. Vi opp. Rommet var fullt av dansande mannfolk, alle hadde drukke.

Lensmannen budde på hotellet. Vi ville ha tak i han. Tyskarane som heldt til her, sa ingen ting da vi henta han. Han låg til  sengs i berre makkoen, med ein colt på nattbordet. Han var liten av vekst og vart nærast boren til dansesalen. Han fann seg i behandlinga, og ingen lei overlast.

Feiringa tok verdigare former etter kvart som folk vente seg til den nye fridomen.

Kommenter innlegget

Filed under Krig