Tag Archives: barndom

Frå Kvikne til Lillehammer i 1849

Når folk drog heim att, hadde mange fått fylt på brennevinsdunkane sine

Kongslipostkost

«Men verst var vegen åt Kvikne. Frå Lo tok vegen oppigjennom Kongsli, og der kunne vi køyre berre med halve lass.» Postkort frå Kari Klevstadbakken/Vegar Skar.

PER ÅSMUNDSTAD d.e. (1839-1920): Å køyre frå Kvikne åt Vetlhåmår tok minst to dagar. Det var berre ein gang om året vi gjorde bytur. Det var i mars. Vi køyrde nedpå isen synnafor Harpebrua og fòr som regel isen heilt nedpå utover Losna’n og åt Bådstø på Tretten. «Randkleivstromen» (strøm i Laugen ved Randkleiv i Ringebu) kunne vera farleg, men til vanleg køyrde dei der au. Tre og fire bønder slo seg i lag.  Ingen reiste åleine. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kommunikasjon, Menn, Verksemder

Enkelte gamle kunne være litt skumle

Minner fra en barndom på Veikle etter krigen

Fredrik Weikle har laga denne videoen frå Veikle gard

MARTINIUS STAUM: Veikle gard var en av de største i Kvam på 1940- og 50-tallet. Dit kom min mor og min far fra Gausdal i 1944, det siste krigsåret. Far hadde fått jobb som fjøsrøkter. En kar men navn Dagfinnrud var gardsbestyrer. Mor Gunvor og far Johan fikk flytte inn i ei stue med to rom og utedo. Stua lå litt ovenfor de andre husa på garden, hvor den står den dag i dag. Det var fjøsrøkterboligen. Der ble jeg født i juli 1946. Veikle gard var alders- og sykehjem for kommunen. Hovedhusene for de gamle var to tømrahus, som står der i dag også. I det ene var stort kjøkken med langbord, hvor alle spiste, både de oppegående gamle, pleierne, bestyrerinnen, gardsbestyreren og arbeidskarene på garden. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jordbruk, Menn

Ikkje godt å vere barn

Dei fattigaste dreiv omkring og tigga

guttRAGNAR ØVRELID: Over tredelen av folket i Fronsbygdene var barn fram til 1865. Kva skulle foreldra gjere med dei? Korleis skulle dei fattige familiane greie dette? Vi høyrer om barnedrap, om barn som blir utsette i skogen, barn som blir attlagde på tropper og i dører hos betrestilte, i kloster osv. Foreldra har ikkje orka tanken på å skulle fø dei opp. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar

Eg håpte det snart ville kome eit nytt gravøl

Historier frå ein barndom på eit av dei dårlegaste bruka i Sødorp

øyakleiva30

Øyakleiva omlag  1930. Foto: Pål Kluften frå Paul Henrik Hage: Gamle bilde frå Sødorp

OLA KLÅPBAKKEN: Øyakleiva heiter eit lite nedlagd bruk øvst oppe i Sødorp. Dette er barndomsheimen til Magnus Været, og her budde han fram til 1957. Då vart bruket nedlagt og fråflytta. Fredag 28. juni 1929 kom dei nye eigarane til Øyakleiva. Det var Marie og Halvor Været med tre ungar, to kyr og ein kalv. Magnus var då tre år. Ho Martha, syster hans, var fem år, og bror han , Ole, var berre eitt år. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jordbruk, Kommunikasjon, Menn

Den minste ungen i margarinkassa

letrud1OSKAR LETRUD: I den heimen eg voks opp, var vi ein syskenflokk på heile ti ungar. Når eg skal fortelja litt om oppveksten til denne flokken, tenkjer eg mest på dei som er barn og ungdommar i dag. Eg vil tru at for dei vil mykje av det eg fortel, stå fram som eit eventyr. Vinteren 1937-38 budde vi i ei stove nord om Rustberget i Nord-Fron, «Taugstuggu». Her budde mor og far og fem born på to små rom. Far hadde mura opp eit lite fjøs av gråstein, der det var plass til to kyr og ein kvigekalv. Attåt hadde dei 4-5- sauer i fjøset sør på Rustberget. Mor hadde fylt 35 år den hausten og gjekk med sitt sjette barn, ein gut som vart fødd 13 månader etter den førre ungen.

Les meir

2 kommentarar

Filed under Biografiar, Jordbruk, Menn, Setring

Kvam vart ei rein itte-bygd

Helge Stormorken fortel om barndom på 1930-talet

kvamsentr

Veikledalen mot Kvamsfjellet. I dag ligg Kvam sentrum på flata. «Eit lysorgel».

HELGE STORMORKEN: Lysbilet haust og vinterstid i Kvam var eit anna. Om natta var det nesten ikkje eit ljos å sjå, ei svak lampe ved stasjonen og hotellet, som brann i 1934, og to-tre utelamper langs gardrekka hos dei som hadde «abonnert». Ein og annan var ute med oljelykta, elles var det stummande mørkt. Ingen ljos i glasa etter klokka 9-10. Da var folk trøytte av hardt arbeid, ikkje av stress som nå. Klokka 5 kom det ljos att i stugu og fjøs. Men det var langt frå flomljos. Det som var svart natt, er nå eit lysorgel.  Les meir

3 kommentarar

Filed under Biografiar, Jordbruk, Menn

Kvam i mine oppvekstår 3: 40 km i timen!

Chevrolet

Vi fekk rista ut vintermøkka i ein Chevrolet 1930. Foto: berglitruckstop.no

HELGE STORMORKEN: Odd bror og eg fekk bli med Fredrik Moen i grusbilen på veg til skulen, og Fredrik gav skikkeleg gass, så vi kunne skryte tå oss at vi hadde vore med i 40 km i timen. Men da fekk oss «rista ut vintermøkka au», som uttrykket var, når nokon skulle setjast til veggs for noko. Oppgåva til Fredrik Moen inneheld ikkje snøbrøyting, slik at gardbrukarane i fleire år brukte ein tresnøplog for seks hestar. Les meir

Éin kommentar

Filed under Kommunikasjon

Døden tapte kampen i myrholet

Ill.foto frå hest.no

JOHAN DALSEG: Hingsten med hoppefylgjet sitt hadde beita på vollane langs bekken og var på tur bort, da vi kom. Fylgjet sette over blautmyra, og tre av hoppene gjekk igjennom. To av dei baksa seg opp att med det same, men Raua til Edda Stebergløkken i Prestgarden vart sitjande fast. Ho strevde for å koma seg opp, men sokk berre djupare og djupare. Til sist var det berre hovudet og halsen med den drivkvite mana som stakk opp av myra. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Jordbruk

-Generasjoners bygdekultur er ødelagt

vg2VG 24.9.1966: Skar-gårdene ligger der den dag i dag. Tomme og forlatt. Ennå kan man se hvordan bekken og stenraset i 1927 tok ostebua og sprengte den til pinneved, og all osten seilte nedover lia og ble funnet igjen som runde kuler i søkk og fjellsprekker.  I dag er utsikten den samme. Nesten. Der hvor jordvoller og tun nede i dalbunnen lyste grønt mot dem, ligger nå husbank-bygde kassehus og lyser i de selsomste farver:  sitrongult og lyseblått, rose og ildrødt. På skjeve stolper og rustne nettinggjerder henger tilklippede papplater, hvor det står skrevet med skjev og kladdete håndskrift: rom, rom for natten, rom til leie, rom, rom … Var det noen som snakket om at neonlys er stygt? Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Jordbruk

Hustre å passe kverna om vinteren

Fossåa ved Øvre fosse bru på beg ned frå Gompen. Foto: Google maps

Fossåa ved Øvre Fosse bru på veg ned frå Gompen. Foto: Google maps

JENS THULSTRUP INTERVJUAR PETTER SVELLE: Svelle hadde kvern i Fossåa. Det var kaldt og hustre å passe kverna om vinteren i trekkfulle hus, så bestefar, Iver Pedersen Svelle (1825-1891), fekk mura ein peis inni mølla, så ein kunne få litt varme, og slik at møllaren au kunne varme maten sin. Etter at vi gutungane vart store nok, måtte vi au ta ein tørn i mølla. Ein gong begynte eg tidleg om morgonen og skulle halde på til neste morgon. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Jordbruk