Bitter strid mellom rydningsmenn og bønder

Bønder i Nord-Fron brende ned husa

husmannstue-copy

Husmannsstugu. Foto: Pål Kluften

EINAR HOVDHAUGEN: Få stader i dalen har striden mellom rydningsmenn og bønder vore så hard og bitter som i Nord-Fron. Vi opplevde her så drastiske hendingar som at bønder reiv ned og brende opp husa rydningsmannen hadde bygt på rydningsplassen sin. Vi ser rydningsmenn bli kasta ut av rydningsplassane sine. Så seint som i 1750-åra gjekk ein mann frå Skåbu i gang med å rydde seg gard på Skjeftskogen eller Olstad. Han var nære på å få det godkjent som sjølstendig skattebol, men bøndene greidde hindre det. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Jordbruk

Lokalhistorie på sitt beste!

Knut Selsjord med bok om gudbrandsdøler

«Jeg har lett etter folk i Gudbrandsdalen, folk som levde for lenge sida,»

CARL HENRIK GRØNDAHL: «Med store øyne har jeg lest gamle brev og kommet nær avsenderens tanker og følelser. Kjærligheten. Sorgen. Jeg har funnet hemmeligheter som aldri var ment å bli kjent, eller som bare er glemt. Jeg kjenner en klump i halsen, indre jubel og stolthet. Jeg har undra meg over alle gåtene – saker og forhold som ikke er til å forstå i dag.» Skriver Knut Selsjord i innledningen til boka si: Gudbrandsdøler. Fortellinger om jord, penger og kjerringbragder. Den tidligere journalisten har sjøl levert en bragd. Han har farsslekta si fra garden Selsjord i Bredebygden i Sel. Boka er lokalhistorie på sitt beste. Det banker liv og lagnader fra alle sidene, velskrevet, godt dokumentert.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kunst og handverk, Kvinner, Litteratur, Menn

208 sider med puslespel

Fronsbygdin 2021 blir lansert med ein innhaldsrik kveld!

Både Øyvind Sund
og Ola Breivega kjem

«Nå som før er det nødvendig å kjenne si eiga historie om ein ikkje skal gå seg bort. Og for å sjå dei lange, store linene i histoira, er det nødvendig å kjenne alle de små puslespel-brikkene som lokalhistoria utgjer. Vi i redaksjonen er glade og stolte over å presentere nok ei årbok. Med heile 208 sider denne gongen.» Skriv redaksjonen i Fronsbygdin i forordet i årboka for 2021. Den blir lansert 28. oktober.

Det blir ein særs innhaldsrik kveld. Ola Breivega er født og oppvaksen på Fron, men bur i dag i Tønsberg. Han er filolog og målmann og var leiar i Noregs Mållag i perioden 1975–1977. I 2017 debuterte han som skjønnlitterær forfattar med romanen Lutheri! Magister Kristofers memoarar. Like lite som gudbrandsdølane likte at Heilag Olav kom med kristentrua, like mykje motstand gjorde dei mot reformasjonen 500 år seinare. Med også det trusskiftet vart gjennomførd med tvang og vald. I Fronsbygdin 2021 har Ola Breivega ein artikkel om denne motreformasjonen. Han kjem på møtet og les frå artikkelen sin.

Øyvind Sund frå Nord-Fron er gitarist, visediktar og visesongar, teiknar og forfattar og har fått Spellmannsprisen og Prøysenprisen for visekunsten sin. Han kjem og syng boka inn.

Leiar i historielaget, Ole Christian Risdal, har minneord over Vegar Skar med bevis på æresmedlemskap.

Og så kjem sjølvsagt Gard Espeland og dansar seg gjennom artiklane. Rasmus Stauri er programleiar.

Kaffi og biteti. Møtestad: Storsalen på Dale-Gudbrands gard på Hundorp kl 19.00.

Oppe til høgre på denne sida ser du kor manga dagar som er att til lanseringa.

Kommenter innlegget

Filed under Folketru, Informasjon, Kunst og handverk, Litteratur

Dette blir ein gild kveld!

Kveldsseto i Midtdalsarkivet med Håkon Sveen

Håkon Sveen fortel også litt om arbeidet med Peer Gynt på Gålå i dette intervjuet, som Kari Bay Haugen gjorde for TV ØST i 2015.

Nå skjer det mykje spennande og interessant på Midtdalsarkivet i Ringebu. Kveldsseto, der du møter folk som verkelig har noko å fare med. Først ute i morgon onsdag 13. oktober er Håkon Sveen, humoristen, forfattaren og læraren, som fortel om sitt lange og morosame liv med Peer Gynt-familien på Gålå. Han har lært Henrik Ibsen å dikte på frøning, han har lært kjendisskodespelarar å snakke frøning, og han har sjølv stått på scena. Det vi veit, er at når Håkon Sveen slepp seg laus, er det gildt å vere i lag med han. Attpåtil blir det kaffi og kaker og musikk attåt. Alt dette for berre kr 100 på vipps eller kontant.

Møt fram i Innovasjonssentret i 2.etasje over Biblioteket i Ringebu kl 1900. Dette er ei kveldsseto du bør få med deg!

Kommenter innlegget

Filed under Informasjon, Kunst og handverk

Utslitne soldatar i Skåbu

To engelske unggutar fekk dei siste havregryna

Ett år seinare var det soldatar som gjekk her på ski. Tre systrer, Gudrun, Aase og Olaug i februar 1939 på Elvenes.

OLAUG ASKHEIM AAS: Ein solskinnsdag uti april 1940 kom mange soldatar på ski over isen til Elvenes i Skåbu frå Espelandet. Dei hadde vore med i kampane ved Segalstabrua i Gausdal. Etter taper der tok dei skiene fatt nordover, for raskast muleg å koma til Kvam, der nye kampar venta. Soldatane, unge gutar, kom i kvite kamuflasjedrakter. Dei var så mange at det ikkje var plass til dei inne, og svoltne og tyste var dei. Sikkert utslitne òg.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Kommunikasjon, Krig

Interessant og givande på årsmøtet

Foto: Jan Haugseth

Rundt 25 personar møtte fram på årsmøtet til Fron historielag sist torsdag. Det burde vore fleire med tanke på det flotte foredraget til Hans Olav Haugen. Han skildra svært levande korleis Ingebjørg Sletten Fosstvedt klarte å bringe 15 engelske soldatar i sikkerheit. Haugen har lagt ned eit kolossalt arbeid i å kartleggje denne historia, og formidlar ho på ein framifrå måte. Utruleg viktig og verdfullt arbeid! Når det gjeld reine årsmøtesaker, så vil vi underrette om valet og endring i styret. Gunnar Lien valde å gå ut no etter fleire periodar. Han er ein svært kunnskapsrik person som vi har hatt stor glede av å ha med i styret. Vi takkar han for flott innsats! Åmund Bækken Blakar frå Vinstra kjem inn som ny styremedlem. Med sine 28 år er han nok den yngste som nokon gong er vald inn i styret i Fron historielag. Kjempeviktig og artig å få med den yngre garde i styret! Åmund har mastergrad i historie og underviser ved Vinstra vidaregåande skule. Vi ynskjer han hjarteleg velkomen!

Kommenter innlegget

Filed under Informasjon

Årsmøte i Fron historielag

Vi minner om årsmøte i Fron historielag på Dale-Gudbrands gard (bygningen til høgre når du kjem ned i garden) i morgon 30. september kl. 19.00. Lokalhistorikar Hans Olav Haugen frå Gausdal kjem for å halde foredrag om Ingebjørg Haugen Fosstvedt. Ho var flyktningelos under krigen og sørga bl.a. for at 15 engelske soldatar kom i sikkerheit. Gratis inngang, kaffi og kake. Vel møtt!

2 kommentarar

Filed under Informasjon, Krig

Slå som ein kar og ikkje bit som ein hund!

Fron var eit midtstøe for trolldom

Tre trollkjerringer brent i Fron

Tre trollkjerringer brent i Fron

IVAR KLEIVEN: Framover til 1630 er det fleire trolldomssaker på Fron, og som på den tida vart straffa med brenning. Etter det professor Molkte Moe har funne ut, skulle Fron i dette leite vera eit midtstøe for trolldom og runekonster. I 1619-20 vart det brent 3 trollkjerringer i Fron, og om dette står det skrive såleis:

en huskvinde (inderst) Karen (Kari) Berge, hennes bo av årsag, at hun for trolddom blev rettet med ild og brand, beløper seg boet 4 daler 1 ort. Udi lige måde Barbro Amundsdatter for trolddomssag hedenrettet med ild og sverd, boet 3 1/2 daler 1 orrt. Udi lige måde Ingri Olufsdatter for trolddom rettet med ild og sverd.

Les meir

Éin kommentar

Filed under Folketru

Sundinga var farleg, men brua vart dyr

Historia om Hundorpbrua

hundorpbryabyggingRAGNAR ØVRELID: Den siste av dei store bruene over Laugen var Hundorpbrua. Frå jernbanen og Hundorp stasjon kom i 1896, låg planane om denne brua på teiknebord i offentlig kontor i 30 år. Jernbanen ville ikkje bygge brua, etter som tilfartsvegane på begge sider var bygdevegar. Det var motstridande interesser i bygda. Og Sør-Fron kommune såg seg ikkje i stand til å greie finansieringa. I 1907 var brua berekna til 150 000 kroner, fire gonger eit vanleg kommunebudsjett i Sør-Fron. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Kommunikasjon

Berre å bite tennene saman og gå

Historia om ein tung skuleveg i Skåbu

Olaug i Skåbu 1942, sykkelen var truleg frå før fyrste verdskrigen.

OLAUG ASKHEIM AAS: Barndomsheimen min låg på eit vakkert nes nedved Olstappen, der elva Vinstra song seg uti fjellvatnet, 662 moh. Staden heitte Elvenes, naturleg nok. Tungvint var det, og huset vanta alt som kunne kallast isolasjon. Ikkje dobbeltglas ein gong. På kjøkkenet stod vedomnen, i stua hadde vi kleberstiensomn. Den var god å tine seg på, god å ta på, ikkje sverta han, og ikkje brende ein seg. Men i stua vart det ikkje fyrt til dagleg, berre når vi skulle bruke ho, slik som i jula. Skulevegen var strevsam. Sju kilometer.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kommunikasjon, Kvinner