Category Archives: Verksemder

Tre tonn lokomobil skar torv

Historia om Sødorp Brændtorvfabrik

lokomobil1

Lokomobilen låg i mange tiår nedgrave i Nysetermyra samen med restane av torvfabrikken. Det er ein Marshall&Son dampmaskin på 10hk, som nå er til restaurering hos Terje Dokknes på Murudalen.

HANS PETTER KLEIVEN: Torva kom til heder og verdigheit att som energikjelde i Fron på 1900-talet. Utstyret dei brukte:  Lokomobil: ei dampmaskine som vart fyra med feitved og anna som dei fann i myra. Elevator: eit samleband på ei treramme med kjettingdrift, laga av Mathias Skar. Den frakta torva frå grøfta og opp i blandekummen. Elevatoren vart dreven av dampmaskina. Blandekummen: ein ca to kubikkmeter stor jarntrommel, laga av Mathias Skar. Inni her dreiv lokomobilen nokre roterande knivar, som kutta og blanda torva og vatnet til ein passeleg velling. Gjennom ei kran tappa dei trillebårene fulle med masse frå blandekummen og trilla bårene på utlagde plankar til flate, høvelege plassar på myra. Formene: nokre trerammer på ca 1×1 meter, ca 10-15 centimeter høge, ruta opp i mursteinstore rom. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Verksemder

Kva hende på Rondablikk?

Dølen, UiB og NRK har granska saka

dgnrondablikk

Rondablikk tidleg på 1960-talet

I 2015 kom det over ein million asylsøkarar til Europa. Det merka dei sterkt heilt opp til Rondablikk Høgfjellshotell. Kva hende? Dølen, Universitetet i Bergen og NRK med støtte frå Fritt Ord har funne ut kva som skjedde på Rondablikk under asylkrisa og spør om noko slikt kan hende igjen. Saka ligg ute på nrk.no. og i Dølen.
– Det var heilt sjukt eigentleg, seier tidlegare hotellmedarbeidar Lars Domaas.
Han snakkar om laurdagen i oktober for fire år sidan då den nye eigaren brått dukka opp på hotellet. Rondablikk skulle bli akuttmottak for flyktningar.
Frå og med måndagen etter.
– Vi hadde fullt opp med hotellgjester, seier Domaas. Vi kunne ikkje berre kaste dei ut.
Domaas fortel at gjestene fekk beskjed om å forlate hotellet tidleg søndag føremiddag. Dagen etter byrja dei første asylsøkjarane å komme.

 

Kommenter innlegget

Filed under Verksemder

Den flygende urmakeren

Arne Berge, modellflyguttas store forbilde

fly

Arne Berge, i 500 meters høyde

KHL I UKJENT AVIS 12.3.1960: For unggutter som nytter sin fritid til å drive med modellfly, er urmaker Arne Berge det store forbildet. Det er ikke mange her i dalen som kan så mye om modellfly som den netthendte urmakeren. Når guttene skal ha utført noe ekstra vanskelig arbeid på flyet, eller de står overfor en tilsynelaltende uløselig finesse, tar de turen bort til Berge, og adskillig klokere kan de rusle hjem utpå kvelden. Les meir

Éin kommentar

Filed under Biografiar, Kommunikasjon, Menn, Verksemder

Bakte om natta, slaktet om dagen

Møt gammelbaker´n Johan Svendsen (1896-1980)

baker svendsen

Men brød fikk dem likevel. – Det var mange plasser der det var store ungeflokker, og penger eide dem ikke, sier Johan. – Klart vi måtte hjelpe dem. Foto Tobben

TOBBEN I GUDBRANDSDØLEN 29. 5.1976:  Han rister på hodet i undring, Johan Svendsen, når han tenker tilbake på den utvikling han har vært med på i bakeriet gjennom årene. Fra den tiden alt ble gjort med hendene, og til i dag, da maskinene har tatt over også her. Men Johan var ikke bare baker. Han var slakter også og fartet rundt  på gårdene og slaktet. Om natta bakte han brød og om dagens slaktet han. Det kunne bli travle tider, særlig mot jul. Og fikk han seg en fristund i all travelheten, var det villmarken som lokket. Han har alltid vært en ivrig jeger og fisker og var den første formannen i viltnemnda på Sør-Fron.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jakt og fiske, Menn, Verksemder

Da kvinnene rådde i Lia

Historia om Hera Fabrikker

hera

Arbeidsstokken på Hera fabrikker

CARL HENRIK GRØNDAHL: I dag er det kanskje vanskeleg å setje seg inn i kva Hera Fabrikker fekk å seie for liv og lagnad, velstand og sjølvtillit i Fron. Industriarbeidsplassar var for mannfolk. Her dukka det opp ei verksemd som trengte kvinnfolk, mange kvinnfolk, over hundre. Den største arbeidsplassen i kommunen. To arbeidsløner i ei hushaldning. Slett ikkje alminneleg i dei første tiåra etter krigen. Dei tilsette måtte ikkje ein gong møte på fabrikken. Dei kunne jobbe heime. Det må vel ôg seiast at ved å hente så mange unge kvinner over så mange år til arbeid i Lia, gjorde Israel Krupp livet meir interessant for gifteferdige ungkarar i Fron.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Verksemder

Frøningar på kvalfangst

«Nå tullar du, Per!» Neida, eg tullar ikkje.»

kvalmennallePER OTTESEN: Det er rart kor fort vi gløymer. Da eg fortalde at eg skulle skrive ein artikkel om alle frøningane som jobba som kvalfangarar og sjøfolk i tida etter krigen, rista dei fleste på hovudet. Nokre lo: «Kvalfangarar og sjøfolk i stort antal frå Fronsbygdene? Nå tullar du, Per!» Neida, eg tullar ikkje. Eg overdriv ikkje heller. Faktum er at frå slutten av 1940-åra og godt ut i 1960-åra var Gudbrandsdalen og ikkje mist Fronskommunane storleverandør av kvalfangarar og sjøfolk. I høve til folketalet var prosentandelen av arbeidstakarar som henta løna si utanfor landet sine grenser, uvanleg høg. Les meir

5 kommentarar

Filed under Biografiar, Jakt og fiske, Menn, Verksemder

Peisen var den viktigaste lyskjelda

Dei vonde maktene som trua i mørkret, vart borte med lyset i Fron

336

Ein sensasjon, men gav for mykje lys. Bilde frå Digitalt museum

RAGNAR ØVRELID: Den elektriske krafta avskaffe natta, mørkeredsla og alle dei vonde maktene som trua i mørkret. I 1860-åra tok landhandlarane i Fron til å selje oljelamper. Det var den gongen ein sensasjon, så skarpe i lyset at mange meinte augene ikkje tålte dei. Men det måtte sparast på oljen. I stovekrokane og siderommet og på tunet var det like mørkt framleis, berre ei blafrande fjøslykt kunne kaste nokre få lysglimt mellom husa. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Verksemder