Category Archives: Språk

Namn i Fron: Skåbu

Frå eit ukjend mannsnamn Skadi?

Skåbu sett frå Ruten

BRIT NILSEN: Namnet på garden og fjellbygda Skåbu er skriftleg belagt frå 1508, då skrive Skadebw. På gamalnorsk var namnet Skadabu. Førsteleddet i namnet er gamalnorsk skadi. Skada– er elles førsteleddet i fleire gardsnamn i Norge. Kanskje kan det tyde «skade» eller «garden som har vorte skadd». Meir truleg er det likevel at det første leddet i namnet kjem frå eit ukjent mannsnamn Skadi eller av det meir brukte mannsnamnet Skagi. Endringar i uttalen har gitt forma skå-. Siste leddet i namnet fortel at garden er frå før-kristen tid. Dette er altså eit svært gamalt namn, og mest truleg fortel det at dette var garden til Skadi.

Frå Fronsbygdin 2003

Kommenter innlegget

Filed under Språk

Namn i Fron: Sorperoa

Skulle hatt eit penare namn?

img004 bad3

Dagningen 11.4.1995. Tekst og foto: Håkon Sveen. Klipp frå Per Ottesen/Vegar Skar

-Eg veit at Kvammen skreiv i skulesoga at det skulle koma av ei ro der sorpet vart samla. Seier Lodvar Larsen. Han fortel at ei slik ro oftast var bak hoggestabben. Der vart flis og smårask sopt saman. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Menn, Språk

Namn i Fron: Rysland

Eldgammalt, men tydinga og opphav kjenner vi ikkje

Rysland. Bilde: Google Maps

Rysland. Bilde: Google Maps

BRIT NILSEN: Rysland er namnet på grenda som ligg mellom elva Augla og grensa til Sødorp, og mange store gardar som Kjorstad, Grytting, Rolstad og Tåkåstad høyrer til denne grenda. Ingen av dei store namneforskaranehar behandla dette namnet, og det finst ikkje verkeleg gamle skriftlege belegg for det heller. Men Gerhard Schøning nemner «den lille bygd Rydtzland» i 1775. Frå 1700-talet har vi namnet i skrift fleire gonger, men skrive på ulike måtar. Sisteleddet i namnet, land, høyrer til ei gardsnamngruppe som det ikkje er så mange av i Gudbrandsdalen. Ein reknar med at land-gardane går tilbake til vikingtida eller enda litt tidlegare. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Språk

Namn i Fron: Hundorp

Har det med «godt fiske» å gjere?

Hundorp. Bilde frå Google Maps.

Hundorp. Bilde frå Google Maps.

BRIT NILSEN: Gardsnamnet Hundorp er eit svært sjeldan namn som har opphavet sitt langt tilbake i førhistorisk tid. På 1900-talet fekk gardsnamnet ei utvida tydning som er uhistorisk. Hundorp er nemnt alt i Soga om Olav den heilage. Det var nok både eit verdsleg og eit hedensk kultursentrum på Hundorp, knytt til ei mektig herseætt, som hadde høvdingsæte der. I sagaen finn vi historia om Olav den heilga som øydela Tors-hovet og tvangskristna Dale-Gudbrand og dølane i 1021. Les meir

Éin kommentar

Filed under Språk

Namn i Fron: Sødorp

Langt eldre enn vikingetida

GE-FB-bildemal2

Morgontåke over Sødorp: Foto: GE, Jan Jansrud

BRIT NILSEN:  Sødorpbygda ligg på austsida av Laugen og går frå grensa til Sør-Fron og nordover til stasjonsbyen Vinstra, som ligg på mykje av den gamle jorda til Sødorp-gardane. Truleg var namnet brukt også om Byregardane før stasjonsbyen vaks fram. Sisteleddet i namnet, -torp, (-dorp) finst berre i to namn i heile Gudbrandsdalen, nemleg i Hundorp og Sødorp. Namna kan tyde på ei samtidig innvandring eller busetjing langt attende i tid. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Språk

Jula er best på frøning

Flotte omgivelser, fjernt fra storbyens mas og jag

På utallige oppfordringar: Her kjem heimesida sitt svar på Grevinnen og hovmesteren i NRK:

Dølamålet setter folk i stemning, melder GD.  Det er ikke tilfeldig at handlinga i flere av julas reklamefilmer på TV er lagt til Gudbrandsdalen. Den er kjent, trygg og god, flotte omgivelser fjernt fra storbyens mas og jag, sier reklamefolkene. Per Tofte er bestefar på frøning hos REMA 1000. Hos NSB tar dølamålet over etterhvert som toget drar seg nordetter dalen. Les meir

Éin kommentar

Filed under Informasjon, Språk, Verksemder

Sigurd Haraldseid, skule-, mål- og motstandsmann

Foredrag i Gammelbanken 24. april kl 19

Onsdag 24. april kl 19.00 vil sonen Olav Haraldseid fortelja om den allsidige livshistoria til denne aktive mannen. Møtet vil vera i Gammelbanken på Vinstra. På møtet blir det også litt allsong og musikkinnslag ved medlemar frå Vinstra Musikklag. Det blir servering av kaffi og biteti.  Inngangspengar 100 kr. Arrangør: Fron mållag. Les meir

2 kommentarar

Filed under Biografiar, Krig, Menn, Språk

Klengenavnet Hyttebyen

Pål Kluften om «de velhavendes folkevittighet»

44715836_2109167425814541_7070770411335581696_n

PÅL KLUFTEN: Ved Kongeveien mellem Sør-Fron kirke og Hundorp er et strøk som før i tiden kaltes «Hyttebyen». Navnet var selvsagt et klengenavn, fordi her var mange små stuer samlet, noen uten og andre med en liten jordlapp omkring. «Hyttebyen» var forresten ikke alene om å ha den slags klengenavn, f.eks. Sorperoa i Nord-Fron og Gjeldsetra i Ringebu søker nok også sin opprinnelse i at de med jordisk mammon ikke så rikt utstyrte småledninger som har hatt sitt tilhold der, har vært skyteskive for en mere velhavende folkevittighet. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Språk

Nei til Hundorp!

På tide å få til rett namnebruk i Sør-Fron

Skjermbilde 2018-11-11 kl. 12.08.53

«Tettstedet Hundorp» skriv Multikonsult i denne utgreiinga frå 2016. Dei har ikkje høyrt på signauren G.H.

G.H. I GUDBRANDSDØLEN 4.9.1986: Eg veit ikkje når det har vorte kutyme å utvide bruken av namnet Hundorp til å gjelde eit større område enn garden Hundorp. Men sidan kommuneadministrasjonen og posthuset ikkje ligg på grunnen til Hundorp gard, kan det ikkje vere nokor meining i at Hundorp skal nyttast som postadresse og namn på kommunesenteret. Hundorp ser ut til å ha overteke som namn på Sør-Fron, eller rettare på Sør-Fron sentrum. Med uttrykket «På Fron » meiner i alle fall eg området kring Sør-Fronkyrkja og kommunelokalet, strekninga mellom Hundorp gard og Augla. Hundorp er ikke anna enn namnet på ein gard.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Språk

Den halvt kongelege garden Tofte

Gustav Fröding fortel om litt av ei ferd i Fron vestfjell

gfkongen

Toftekongen og kongen. Ill. Lars Wellton

Den svenske diktaren Gustav Fröding (1860-1911) budde i Noreg i fleire år på starten av 1890-talet og vandra gjennom Fron vestfjell. Ein stor lyrikar, men han hadde psykiske problem og sleit med alkoholisme. Derfor oppheldt han seg på dr. Jens Torps Sanatorium på Suttestad på Lillehammer. I 1963 kom ei bok, Âventyr i Norge, der Fröding fortel underleg og morosamt om slit og språk og røynsler frå ein vandretur frå Gausdal til Gålå. Her er eit utdrag, omsett til «islandsk»:

Les meir

Éin kommentar

Filed under Biografiar, Kommunikasjon, Menn, Språk