Category Archives: Kunst og handverk

Kviknekyrkja kan rase sammen etter 256 år

Tårnet kunne veltet

Søndag 17. august 2014 var det jubileum i KvikneKyrkja vart 250 år. Seks år seinere er tømrer Svein Bakken (48) fra Heidal er i ferd med å sikre Kvikne kyrkje fra å rase sammen. Vegger i kirka har sklidd ut og kirketårnet var på vei til å velte. Skriver GD. – I verste fall kunne kirka kollapset., seier Bakken. – Tårnet kunne veltet. Det er en slik vekt på dette tårnet at det fort kunne blitt farlig. Resultatet kunne blitt at vi hadde måttet plukke ned hele kirka. En så liten laftet korskirke, med et så stort tårn, det er en voldsom tyngde. Men vi unngår å ta den ned nå. Kirken berges, sier Bakken som startet med sikringsarbeidet for halvannen uke siden.

Kommenter innlegget

Filed under Kunst og handverk

Møt Gard, Roger og Ellen Kathrine

Mykje godt og interessant på smittetrygg lansering av Fronsbygdin

Roger Slåstuen kjem, og han fekk kulturprisen i Nord-Fron i 2018. Foto: Ketil Sandviken, GD.

Det blir ein gild kveld! Med lansering av Fronsbygdin 2020 i Inntunet på Vinstra videregåande torsdag 29. oktober kl 1900. Kva for farge er det på omslaget i år? Kva for godbitar gøymer seg mellom permane?

Gard Espeland kjem til å danse seg gjennom artiklane, slik berre han kan det. Einaste avsløringa de får her, er at boka har med ei forteljing om kva for eit drama det var å byggje hus i Fron under krigen. Som om ikkje det var nok: Roger Slåstuen kjem og spelar tre slåttar frå Skåbu. Og så: Ellen Kathrine Friis, arkeolog ved Kulturhistorisk museum fortel om busetting ved Olstappen, Skåbu i 10.000 år. Funn som var ein sensasjon. Her på denne heimesida finn du litt oppvarming.

Gard Espeland. Foto frå Oslo elveforum
Ellen Kathrine Friis frå arkeologisk seksjon ved Kulturhistorisk museum kjem og fortel at det budde menneskje i Skåbu for 10 000 år sidan! Foto: Else Børte

Biteti og kaffi blir det med alle naudsynlege smitteverntiltak, så du kan trygt møte fram på lanseringa av Fronsbygdin 2020 til ein triveleg kveld. Og er du ikkje medlem av Fron historielag – meld deg inn her. Velkomen!

Kommenter innlegget

Filed under Informasjon, Kunst og handverk

Trond Halle og draumen

GD 8.10.2020
Omtale i Dølen

Trond Halle, (1952 – 2020) kongen av dølarock, døydde 7. oktober, 68 år gamal. I Fronsbygdin fortalde han historia om Baksia: Draumen om eit band som skulle rocke på kav døl.

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kunst og handverk, Menn, Musikk

Skulstuguførkja og Dale-Gudbrand

Mykje lesverdig frå Fron i Årbok for Gudbrandsdalen 2020

CARL HENRIK GRØNDAHL: Mykje godt og interessant stoff frå Fron i Årbok for Gudbrandsdalen 2020, som nå er i butikkane. Redaktøren, Geir Beitrusten har gått vidare på Ivar Kleiven si forteljing om Skulstuguførkja, Ragnild Skulstugun frå Sødorp, drikkfeldig, bråsint og noko så sjeldan som ei kvinneleg slåstbikkje med frykteleg slagkraft. Han går bak bygdesladder og mytar og set ho inn i ein større samanhang:

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Informasjon, Kunst og handverk

Denna halin som ho daske og slæ mé

Redvald Fjellhammer var storspelemann og fekk besøk tå hulder

Redvald Fjellhammer. Teikning: Svein Tore kleppan

RASMUS STAURI:  «E ha besøk tå hulder`n alt i eitt. Det e é pen jente. Ho kom åt mé i natt au, é sat på sengjekanta – ho va sint da! Du kain kåmå i haug kå ru låvå mé, du, sa ho. Sjå på finger`n din, du, sa ho. Så kom é te å glåme på finger`n min og da ha é gullring på `om. Du ha ring! Du er forlåvå med mé au, du, sa ho. Du kain kåmå i haug det. Da skuvde é åt jentun, og da vart ho sint, og é ha itte sett ho sea. Men é e forlåvå me`n.»  Redvald Fjellhammer var storspelemann og fekk besøk tå hulder. Han var fødd i 1916 og levde til 1990. Fortelje- og speltradisjonen sin hadde han i særleg grad etter faren, Jonas Johansen (1876-1957). Redvald budde åleine i ei lita stugu i Øverbygda på Sør-Fron, og hadde fela som sin beste ven livet igjennom. Han tala eit svært godt bygdemål. I eit intervju med Sven Nyhus frå 1974 fortel han om huldra: Les meir

2 kommentarar

Filed under Biografiar, Folketru, Kunst og handverk, Menn, Musikk

Fron historielag slo bergensarane

I 1994 fekk NRK Radio i stand ei kunnskapstevling for mimreglade, der historielag og andre samanslutningar av landsmenn med meiningar om kva som hende i tida 1900-1990 kunne delta. Fron historielag kasta seg på med slik lagoppstilling: Ellen Larsen, Ola O. Røssum og Arvid Ødegard. På reservebenken: Mildrid Tagestad og Hans Grytting.

Tevlinga var lagt opp slik at det fyrst skulle kårast ein Opplandsvinnar. Åtte lag skulle møtast i sju runder, som i ein cup. Tevlinga i Oppland vart avslutta med ein fylkesfinale. Fron historielag vann. Og gjekk dermed vidare til landstevlinga.

Det gjekk ikkje betre enn at laget frå Fron gjekk til finalen og møtte Journalistenes pensjonistlag i Bergen til den endelege sluttkampen. Finalen gjekk 19. august med opptak i NRK Hordaland og NRK Oppland.

Fron historielag vann. Premiane var ei valfri reise for kroner 8000 til kvar deltakar.

Frå «Eit historielag blir til» i Fronsbygdin 2003.

Kommenter innlegget

Filed under Kommunikasjon, Kunst og handverk

Jernmann, rimsmed og refsar

Hans Joten var meir enn ein bygdaorginal

Joten1

Hans Joten, måla av Albert Wadahl. Bildet heng i Harpefoss grendahus, det tidlegare Folkets Hus.

GUNNAR LIEN: «Tager ikke fanden dette samfund, så gjør han ei sin plikt.» I dei 74 åra som er gått etter at Hans Joten (1863-1946) gjekk bort, har dette sitatet og andre etter han vorte fortalt omatt til nye generasjonar. Dei har vorte eit slags felleseige. Kva var det med denne bygdasmeden, som ofte uttrykte seg i poetiske vendingar på stivt riksmål og som hadde slikt glødande samfunnsengasjement? Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jordbruk, Kunst og handverk, Menn

De vanartede piker på Hundorp

Under krigen var folkehøgskulen anstalt for «uskikkelige og usedelige» jenter

Lise framfor internaten

Nazistane la ei tung bør på folkehøgskulestyrar Lise Stauri. Dei to siste krigsåra måtte ho styre ein anstalt for tenåringsjenter som hadde skeia ut. Her er ho nokre år etter krigen.

Skadeleg. Farleg. Det sa nazistane om folkehøgskulen på Hundorp. Dei meinte at undervisninga i det grundtvigske livssyn var «oppviglersk virksomhet». Det var planer om å setja skulebygningane i brann. Men så fann NS-leiarane ut at skulestyrar Lise Stauri skulle få noko anna å bryne seg på, det vi i dag kanskje ville kalle utilpassa og utagerande tenåringsjenter, utsette for omsorgssvikt. Frå mai 1943 til august 1945 dreiv ho eit «skolehjem for vanartede piker.» Desse åra har det vore stilt om i ettertid. Her lyfter Rasmus Stauri på lokket. Han har gått til kjeldene og teiknar eit særs interessant tidsbilde. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Krig, Kunst og handverk, Kvinner, Verksemder

Kvinnfolka er glad når han kommer

August Karlsen var tusenkunstner

Magnus Karlsen

Magnus Karlsen med enraders trekkspill og fele han har laget. Trekkspillet laget han for femti år siden, og han har spilt til dans på det, forteller han.

DAGNINGEN 5.6.1964: Like etter 1. verdenskrig hørte vi mye om russiske skjærslipere som fartet rundt i bygdene. Det ble seinere ymtet om at disse skjærsliperne var spioner. I 1918 bodde en slik russisk skjærsliper heime hos August Karlsen i Sør-Fron, men August tror ikke at denne mannen var ute på noe spionoppdrag. Av ham lærte August kunsten med å sette god egg i verktøyet, og denne kunsten har han de senere år praktisert og  gjort til et godt bierverv. Med en skjærslipemaskin som han har laget selv og som han frakter med seg på en sykkel, farter han nå om dagene rundt i bygda og sliper sakser, kniver og annet verktøy for folk. Over alt blir han vel mottatt, forteller han, særlig er kvinnfolka glad når han kommer, for de sliter ofte med skjemme sakser og kniver, og det er ingen mangel på oppdrag i denne bransjen. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kunst og handverk, Menn, Musikk

Historielagene – den nye folkebevegelsen

Tidligere NRK-redaktør og korrespondent med interessante tanker i

Skjermbilde 2020-03-20 kl. 21.55.56Ved siden av lokalavisa er det få ting som skaper sterkere bånd til hjemstedets lune havn enn den årlige dose med godt lesestoff om fordums tider i årbøkene fra historielagene. Det aller meste bygger på rent gratisarbeid, på ivrige skribenter som kives om plassen i de årlige utgavene. Det handler om svettende redaktører som kjemper mot den absolutte deadline, om flinke layoutfolk som strekker seg langt for å overgå fjorårets bok i smakfull utforming, om språkvaskere og korrrekturlesere og ikke minst om hjelpende fotografer som bidrar til spennende illustrasjoner. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Kunst og handverk