Category Archives: Litteratur

Lokalhistorie på sitt beste!

Knut Selsjord med bok om gudbrandsdøler

«Jeg har lett etter folk i Gudbrandsdalen, folk som levde for lenge sida,»

CARL HENRIK GRØNDAHL: «Med store øyne har jeg lest gamle brev og kommet nær avsenderens tanker og følelser. Kjærligheten. Sorgen. Jeg har funnet hemmeligheter som aldri var ment å bli kjent, eller som bare er glemt. Jeg kjenner en klump i halsen, indre jubel og stolthet. Jeg har undra meg over alle gåtene – saker og forhold som ikke er til å forstå i dag.» Skriver Knut Selsjord i innledningen til boka si: Gudbrandsdøler. Fortellinger om jord, penger og kjerringbragder. Den tidligere journalisten har sjøl levert en bragd. Han har farsslekta si fra garden Selsjord i Bredebygden i Sel. Boka er lokalhistorie på sitt beste. Det banker liv og lagnader fra alle sidene, velskrevet, godt dokumentert.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kunst og handverk, Kvinner, Litteratur, Menn

208 sider med puslespel

Fronsbygdin 2021 blir lansert med ein innhaldsrik kveld!

Både Øyvind Sund
og Ola Breivega kjem

«Nå som før er det nødvendig å kjenne si eiga historie om ein ikkje skal gå seg bort. Og for å sjå dei lange, store linene i histoira, er det nødvendig å kjenne alle de små puslespel-brikkene som lokalhistoria utgjer. Vi i redaksjonen er glade og stolte over å presentere nok ei årbok. Med heile 208 sider denne gongen.» Skriv redaksjonen i Fronsbygdin i forordet i årboka for 2021. Den blir lansert 28. oktober.

Det blir ein særs innhaldsrik kveld. Ola Breivega er født og oppvaksen på Fron, men bur i dag i Tønsberg. Han er filolog og målmann og var leiar i Noregs Mållag i perioden 1975–1977. I 2017 debuterte han som skjønnlitterær forfattar med romanen Lutheri! Magister Kristofers memoarar. Like lite som gudbrandsdølane likte at Heilag Olav kom med kristentrua, like mykje motstand gjorde dei mot reformasjonen 500 år seinare. Med også det trusskiftet vart gjennomførd med tvang og vald. I Fronsbygdin 2021 har Ola Breivega ein artikkel om denne motreformasjonen. Han kjem på møtet og les frå artikkelen sin.

Øyvind Sund frå Nord-Fron er gitarist, visediktar og visesongar, teiknar og forfattar og har fått Spellmannsprisen og Prøysenprisen for visekunsten sin. Han kjem og syng boka inn.

Leiar i historielaget, Ole Christian Risdal, har minneord over Vegar Skar med bevis på æresmedlemskap.

Og så kjem sjølvsagt Gard Espeland og dansar seg gjennom artiklane. Rasmus Stauri er programleiar.

Kaffi og biteti. Møtestad: Storsalen på Dale-Gudbrands gard på Hundorp kl 19.00.

Oppe til høgre på denne sida ser du kor manga dagar som er att til lanseringa.

Kommenter innlegget

Filed under Folketru, Informasjon, Kunst og handverk, Litteratur

– Merkverdigere gjest har dalen ikke hatt

Klok mann og klok tale om Heilag Olav for 100 år sidan

Fredrik Paasche fortel om Snøfrid og kongen på Dovre (Foto: Privat /Familien Stauri)

«Ingen kunne heldt ein slik tale i dag», sa prosjektleiar Bjørn Sletten som innleiing på Dale-Gudbrands gard 29. juli ved opninga av Hundorp 2021. Der framførte Rasmus Stauri talen som professor Fredrik Paasche heldt 100 år tidllegare, ved 900-årsfesten på Hundorp 29. juli 1921. Professor Fredrik Paasche var ein svært nær ven av folkehøgskolen på Hundorp frå 1917 og fram til han døydde i 1942. Han kom ruslande inn på gardsplassen etter å ha kome frå Kristiania ein sommardag i 1917 med desse orda. «Mitt navn er Fredrik Paasche. Jeg er bedt om å holde noen foredrag her». Seinare vart besøka mange, og han vart den sanne venen som let mange ord dekkje den inderlege vennskapen han kjende til høgskulefolket og til den historiske staden Hundorp. Han snakka systematisk om «det høie Hundorp!».

Ingen kan halde ein slik tale i dag? Kan hende, men er det litt synd? Her er talen i alle fall. Døm sjølv:

Les meir

Éin kommentar

Filed under Biografiar, Kunst og handverk, Litteratur, Menn

Sjarmøretappen har starta!

Hundorp 2021 opna på Dale-Gudbrands gard

Ordførar Ole Tvete Muriteigen. Alle foto: Carl Henrik Grøndahl

Godstog som rumlar forbi. Rulleski på gamle E6. Det fekk han ikkje med seg, Heilag Olav, da han sette spor etter seg på Hundorp for 1000 år sidan. Men den historiske dåmen låg tungt over Dale-Gudbrands gard, da jubileumsfesten Hundorp 2021 vart sjøsett i dag. Og ikkje berre det. Opninga var ôg starten på Norge i 1000 år, ei markering og ein stafett som får sitt høgdepunkt på Stiklestad i 2030. Uvanleg at ein stafett byrjar med sjarmøretappen, som han sa, prosjektleiar Bjørn Sletten.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Informasjon, Litteratur, Musikk

Theodor Caspari – ein diktar i Fron

Skåbu og Espedalens diktar skapte uttrykket ”Jotunheimens forgård”

IMG_7900

Sommaren 1984 vart bysta over Theodor Caspari, laga av Joseph Grimeland, reist og avduka på Storhøliseter, der Caspari heldt til i nesten 40 år, kvar sommar frå århundreskiftet i 1900. Foto: Carl Henrik Grøndahl

RASMUS STAURI: Ein diktar som knappast er omskrive i litteraturhistoriene, men som  såg på Fron som sin andre heimplass, trengst å bli vekt til live att og bli lesen. Theodor Caspari skreiv 25 bøker i ulike sjangrar. Han var litteraturmeldar i meir enn ein generasjon. Han skreiv frå 1880 fram til andre verdenskrigen, og vart heile 95 år. Denne mannen er  ikkje  nemnd med eitt  ord i den siste utgave av ”Norsk Litteraturhistorie”. Denne artikkelen trekkjer fram sider ved forfattarskapen. Les meir

3 kommentarar

Filed under Biografiar, Kunst og handverk, Litteratur, Menn

Dødsdommen over Peer

Noen tanker til Marit Moum Aunes Peer Gynt på Gålå

52892ecc-5223-4e6d-a7bb-300e1fe43cbc

Pål Christian Eggen er rett og slett storveis i rollen som Peer. Her er det trollene som mobber ham. Foto: Bård Gundersen

CARL HENRIK GRØNDAHL: Uhorvelig mye er skrevet om Henrik Ibsens Peer Gynt, men jeg har ikke sett noen ta på alvor at Peer går inn i sitt voksne liv med en dødsdom. En rett dømmer ham fredløs, det vil si at hvem som helst kan slå ham ihjel, hvis han viser seg i hjembygda. I tillegg mister han alt han eier. Hvilken grusom forbrytelse blir han dømt så hardt for? Han bortfører en brud som mer enn villig lar seg bortføre. Hverken i moderne eller eldre strafferett finnes det paragrafer som ville dømt Peer. Henrik Ibsen tar altså hardt i og støtter seg kanskje på middelalderballaden om Falkvor Lommansson, der en av de medvirkende i et bruderov blir halshugget. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Folketru, Kunst og handverk, Litteratur

På Steig voks det opp sterke folk

Historia om kongsgarden i Fron

Den gamle kongsgarden Steig

Den gamle kongsgarden Steig

EIVIND LUTHEN: Litt attendetrekt på eit høgdedrag ruver det gamle maktsenteret Steig over Hundorp. Ein gong fostra denne garden ein konge, og garden gav også landet ei dronning. I fleire hundreår spelte Steig ei viktig rolle i norsk rikshistorie. Om eg driv med store ord? Ikkje om ein skal tru Snorre, ulike skadekvad og Gulatingslova.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jordbruk, Kunst og handverk, Litteratur

Teater vart eit tabu!

Per Tofte fortel om vegen fram til Peer Gynt ved Gålåvatnet

29432199_1763271923712043_2997399367402389504_n

Per Tofte som Peer Gynt ved Gålåvatnet

PER TOFTE: Korleis kunne det ha seg at eg fann på å bli skuespellar, eg som voks opp i ein liten avsidesliggande sidedal til Gudbrandsdalen, odelsgut til og med, på ein bratt gard med utsikt berre til granskogen borti Hovdlimorka og opp på Nårkampen, der sola stod opp i min barndom, akkurat som ho gjorde den dagen salig Heilag Olav var på besøk som snøggast i dalen. Vel, forklaringa på kva ein blir til, er samansett, og vi skjønar det kanskje fyrst når vi blir eldre. Eg innbiller meg iallfall at eg alt som liten ville bort, ville bo ein annan stad. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kunst og handverk, Litteratur, Menn

Kanskje den beste boka til nå?

FB18Fronsbygdin 2018 lanseres med ein kulturkveld på biblioteket Vinstra torsdag 1. november. Redaksjonen skriv:

I år er det 15 år sidan vi gav ut den fyrste årboka. Dette er difor ei jubileumsbok med ekstra mange sider. Det var våren 2003 at den fyrste årboka kom. Mange historieinteresserte hadde nok lenge tenkt at det var for gale at ikkje også Fron hadde si eiga bok, når nesten alle bygdene i Gudbrandsdalen hadde det. Det som skulle til, var berre at nokon tok initiativet, og at vi hadde tilgang på produksjonsutstyr, slik at mykje av det praktiske arbeidet kunne gjerast kostnadsfritt. Les meir

4 kommentarar

Filed under Kunst og handverk, Litteratur

I Fron fikk Ludvig Holberg ris

Men du får både musikk og fortellinger på Dale-Gudbrands gard

0 T

I Fron opplevde Ludvig Holberg for første gang å få tuktens ris på sin rygg. Prestegården var godt utstyrt med bøker, så boklige gleder kan han ha fått ut av sitt ene år i Gudbrandsdalen. Det fantes også endel engelske bøker, så her kan han ha oppøvet ferdigheter i engelsk. Men det må ha vært ensomt, og han har neppe grått over at det tok slutt like plutselig som det begynte – fordi presten ikke fikk den godtgjørelsen han var lovet. Skriver Lars Roar Langslet i sin meget gode Holberg-biografi Den store ensomme (2001). Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kunst og handverk, Litteratur, Menn