Category Archives: Jordbruk

Tente ikkje meir enn til mat

Tordentalaren Tranmæl gjorde sterkt inntrykk på ein ung mann

MonshaugenDAGNINGEN 28.9.1963: Johan Monshaugen var skogsarbeidar, og tente ikkje meir enn til mat, som han sjølv seier. På begynnelsen av 1930-talet tok han over som postbud etter far sin. Det kunne ofte bli kveldssent for posten var utlevert. Posttoget kom halv fire på ettermiddagen, og etter det var det sortering før ein kunne leggje ut på ruta, om sommaren til fots, om vinteren på ski. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jordbruk, Menn, Verksemder

Eit fullstendig eigedomslaust proletariat

Tigginga hadde eit uhyggeleg stort omfang til sine tider på 1800-talet

Gammel-kone-med-suppeskål-II

«Dei var i ein vonlaus og fornedrande livssituasjon, som i seg sjølv måtte verke demoraliserande og forråande.» Bilde frå historier.no

EINAR HOVDHAUGEN: På 1800-talet sprengde folkepresset alle grenser. Bygdesamfunnet stod avmektig når det galdt absorbere folkepresset på ein menneskeverdig måte. Jordlause husmenn, som sit i ei stugu utan jord, eller med ein skrinn jordflekk kring stugua, representerar den største armodsdom inna husmannsklassa. All jord som ut frå den tids krav var brukbar, var tatt i bruk. Les meir

2 kommentarar

Filed under Jordbruk

Slått ned av en bjørn

Trodde det var revunger, så reiste binna seg og brølte

Ola Kristian Brenden

Ola Kristian Brenden fra Skåbu ble slått ned av ei bjørnebinne en vårdag i 1979. Til alt hell ble han bare påført små skader.

JAKOB BRENDEN TIL ARVID MØLLER: I mai 1979 ble Ola Kristian Brenden, småbruker fra Skåbu, slått ned av ei bjørnebinne med to unger i Murudalen. Han var på vei inn til Mugvatnet på moped for å se etter båten sin. Da fikk han, like ved veien, øye på noe han trodde var to revunger. Han parkerte mopeden og ruslet innover rabbene. Han trodde ikke sine egne øyne da han så at revungene var bjørneunger. Han rakk også å se at binna reiste seg på bakbeina og brølte. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jakt og fiske, Menn

Skåbu i utvida Norske Gardsbruk

Fjellbygda Skåbu ligg ved inngangsporten til sjølvaste Jotunheimen. Bygda ligg ca. 850 over havet og er rekna for ei naturperle i Noreg. Næringsgrunnlaget har ifrå dei eldste tider vore jakt og fiske. Skåbu ligg ideelt til for dette, og ei av dei beste fiskeelvene i landet kunne ein finne her. Dessutan satsar ein stort på turisme i Skåbu, og bygda fekk også turiststatus i 2012. Her finn ein óg tre store hyttefelt (Skardfjellgrenda, Sikkilsgrenda og Øybekklia), samt fleire mindre. Skåbu Tradisjonsbygg er ei solid bedrift i vekst som har sett opp mange av desse hyttene. Dette er eit godt døme på frisk satsing i bygda som har resultert i mange verdfulle arbeidsplassar. Jordbruket har også vore viktig, men i dag er det ikkje att mange som lever av dette. Totalt sett er det over 100 småbruk/gardsbruk i Skåbu. Her finn du ei oversikt over desse. Utgangspunktet er Norske Gardsbruk frå 1998, men eigaropplysningane er oppdaterte og det er  krydra med meir historikk. Dessutan er det med eigedomar som ikkje var med i 1998. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Jakt og fiske, Jordbruk, Setring

– Det var om å gjøre å krafse til seg alt!

Pål Kluften forteller om hvordan Kvarvet oppsto

kvarvetPÅL KLUFTEN: På solsida, rett opp for Sør-Fron stasjon ligger nordgard Dalsegg som avslutning på en lang rekke vakre gårder i Øvrebygden. Gården ligger høgt og fritt like ut mot Auggeldalen, og den er kjent bl.a. fordi det er herfra Sigrid Undset har en av de gamle bygningene sine på Bjerkebekk ute ved Lillehammer. Dalsegg som andre gårder har veldige arealer utmark, for da herlighetene var skiftet mellom storbøndene, var det ikke om å gjøre å få tak i det hver kunne ha bruk for, – nei det var om å gjøre å krafse til seg alt! Fordi det var nå en soleklar sak at skaperen bare hadde tenkt på storbøndene med herligheten, ma. Noe så formastelig som at han skulle ha ment at viddene også kunne gi levevilkår for småfolket og disponeres av dem, var det nå ingen som tenkte, og huset noen sånne tanker, så fikk de pent tenke om igjen. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Jordbruk

Presten som ville skyte fruktsommelige koner

Ivar Kleiven fortel om gal´npresten i Kviknekyrkja

«I dag skal de få, Kvikneværingene!»

IVAR KLEIVEN: Peder Markvard Otzen, 1813-1815, kom til Fron frå Hallingdal og vart her i bygda kalla for «Galn´presten». Nettopp hugugalin eller nokon galning elles var han nok ikkje, men han var friare i omgangslaget sitt og la ikkje for dagen prestvørdnaden som folket var vante med. Og så tykte han det var moro å skape seg vørslaus. Han var utgjord på veiding og strenda omkring med børsa i Lomoen seint og tidleg. Ein gong råka han ei kjerring der i skogen, straks han var komen i byda. Ho kjende ikkje presten og spurde kva han var for kar. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Folketru, Jakt og fiske, Menn

Dei måtte sende kona ut på tigging

Fattigdom i Hyttebyen

44715836_2109167425814541_7070770411335581696_nGUNNAR LIEN: I mellomkrigstida var Hyttebyen i Sør-Fron fattigstroket i bygda. Her bodde dei som det sto låkast til med, fattigfolket og lausarbeidarane, i små hus som var lafta av grant tømmer, kalde og trekkfulle. Vi kan vel knapt forstille oss korleis det var å vekse opp under slik tilhøve. Ungane var så svoltne at dei gret seg i søvn. Klede og sko var ofte enten for store eller for små. I dag er Hyttebyen eit moderne boligområde med velstelte hus og hagar. Lite minner om fattigstroket. Kanskje er det dei folka som har bodd her heile sitt lange liv, som har opplevde dei aller største endringane, både sosialt og økonomisk, frå Fattig-Norge til det velstandssamfunnet vi har i dag. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Jordbruk

Kvifor ser Vinstra slik ut?

Eit resulat av velferdsstaten?

vinstra2

Betre å bygge bygdeby om Vinstra stasjon hadde vore ved Brandvol? Postkort frå ca 1965

RAGNAR ØVRELID: Når Vinstra ser ut som det gjer, med regulerte bustadfelt langt oppover i lia, kjem det mykje av at stasjonsområdet vart for trongt til særlege utvidingar. Hadde dei som kring 1980-kjempa for at stasjonen skulle ligge ved Brandvol fått sin vilje, hadde bygdebyen hatt mykje større plass til å legge på seg. Les meir

2 kommentarar

Filed under Jordbruk, Kommunikasjon, Verksemder

Den fyrste som etablerte seg på Lomoen

Men gutungen Erling Rolstad måtte gå på fattigkontoret

Skjermbilde 2017-05-19 kl. 12.30.53HANS ODENRUD: Far til Erling Rolstad gjekk konkurs, og for ein familie var ein konkurs den gongen ei langt meir dramatisk hending enn i dag. Famlien var sett heilt på bar bakke. Dei leigde fyrst eit hus i Nannestad, med også det vart for dyrt, og familien enda som det heitte den gongen «på forsorgen». Eit kaldt og trekkfullt loft vart bustad for to vaksne og fem ungar i tre år. Erling vart fødd i 1923. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jakt og fiske, Menn, Verksemder

Bondelivet mista noko det aldri får att

Kveldseto var friske, levande kjelder for rotekte bondekultur

«Desse kveldstimane omkring eldsmålet i dei store, romlege stuene skapte elsk til heim- og husliv og var friske, levande kjelder for gamalt, rotekte bondeliv og bondekultur.» Bilde frå frumeyer.com

IVAR KLEIVEN: Når den vanlege arbeidstida var slutt for dagen, og dei som dreiv ute «sette seg inn», kom kveldseto og kveldsetoarbeidet både for karar og kvinnfolk. Kveldseto var ein attpåskaute på dagsverket, men det var det ingen som aukra på, for kveldseto var mest all tid ei hugnadsstund, som fyllte alle med arbeidsglede, så det kunne lyse frå alle augo. Ho var arbeidsskule med god opplæring for dei unge i huset, og ho vart dei formaste skei´ for bygda- og slektshistorie ein kan tenkje seg, når dei gamle tok til å fortelja frå gammeltida og frå si eiga ferd gjennom livet. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Jordbruk, Kunst og handverk