Category Archives: Folketru

Her er dei – Per Gynt-segnene!

peergynt2017_program_9433-768x0-c-default

Jakob Oftebro som Peer Gynt på Gålå 2017. Foto: Bård Gundersen

PER THORSEN AASMUNDSTAD (1839-1920) frå Kvikne skreiv ned lokalsegnene om Per Gynt. Dei fire fyrste er nedskrivne 16. november 1873 og dei fire neste 29.november 1877. I denne forma har ikkje segnene vore trykte før, men levd i kladdebøker. Her kan du lese om Guro Suppetryne og’n Per som har vas-balin emillom føtom.

Les meir

Éin kommentar

Filed under Folketru, Kunst og handverk, Litteratur

Ho vart aldri som ho skulle att

Slik gjekk det med ei ualminneleg vakker jente i Vendalen

thale1956x818

Ho vart aldri som ho skulle att etter denne haugtakinga. (Poster til den norske skrekkfilmen Thale, (2013) bygd på folkelore og huldrehistorier)

IVAR SVELLE: Det var ein gong ei ung budeie som stelte på setra for det bruket ho var på. Det var innpå ei seter som heitte Vendalen. Det var omkring 30 setrer der den tida. Denne jenta skulle vera så ualminneleg vakker. Ho var raudleitt og slank som ei lilje. Ho var så snill og omgjengeleg at alle var vedunderleg glade i ho. Men så var det ein morgon. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Folketru, Kvinner

Kvifor heiter det jul?

julsangkor

Dei tok over det heidenske namnet. Sør-Fron sangkor i Sør-Fron kyrkje jula 2013. Foto. Carl Henrik Grøndahl

Ordet jul er heidensk. I storparten av Europa har feiringa fått eit kristent namn: På engelsk Christmas  «kristmesse», tysk Weihnachten  «vienatt», fransk noël i tydinga fødsel. Men hos oss har høgtida sitt gamle germanske namn jul. Håkon den gode påbaud på 900-talet at landet skulle feire jul den 25. desember, samstundes med den kristne høgtida i heile Europa, og ville få slutt på det heidenske offerritualet, som del av striden med å kristne Norge. Derfor tok den kristne høgtida det gamle namnet jul i heile Skandinavia, Island, Grønland, Færøyene og Skottland. På engelsk finst Yuletide som noko riktig gammaldags. Jul kjem frå norrønt jól eller jólablót, frå den opprinnelege, heidenske offerfeiringa av midtvinterdagen i Norden, som var 12. januar. Kva ordet tyder, er omdiskutert. Jul eller Jol kan ha noko med norrøne  «Jòlnir» eller «Ýlir»,  å gjere, andre namn på Odin. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Folketru

Høgtidsam jolehelg

61044_472580989467338_1265220966_n

Med desse gamle julekorta frå FB-sida Det Gamle Norge ønskjer Fron historielag ei fredeleg julehelg for alle medlemmane våre, for alle som blir medlem i 2017, for alle som er interesserte i lokalhistorie – og for alle lesarane på denne sida. Og vi gjer det med litt historie på dette viset:

HØGTIDSAM JOLEHELG OG SIGNINGSRIKT NYÅR !
-Eg sluttar meg til den helsinga som professor Olav Midttun brukte på julekorta han sendte ut i 1950-og 60-åra. På den tida kunne du berre skrive inntil fem ord på eit julekort før portoen gjekk opp. (Hadde ikkje noko med vekt å gjera, men ved meir enn fem ord gjekk det over til brevporto). Såleis: I staden for å skrive det snaue «god jul og godt nyttår», fekk han til meir innhald, meining, optimisme og poesi ved å skrive «Høgtidsam jolehelg og signingsrikt nyår!» – Nokon betre? Skriv Hallgrim Berg på Facebook-sida si.

 

149701_472584002800370_1179835949_n

julekort

 

 

Kommenter innlegget

Filed under Folketru, Kommunikasjon

Ein Per som ikkje går utanom

I  2015 vart Per Ottesen intervjua  i Kyrkjeblad for Nord-Fron

skjermbilde-2016-04-19-kl-08-45-51

Per Ottesen 1945-2016

KJARTAN RUSET: Vi ser at Per har vore gjennom sjukdom. Han ruvar ikkje som før. Sjukdom og behandlingar har teke på. Det er litt rart å møte ein tunn Per Ottesen. Men mannen er elles den same. Vi kjenner att smilet, låtten, humøret.

– Å, det er ikkje alltid på topp, vedgår han. – Det er dagar då eg ikkje orkar stort, ikkje ein gong å lese e-postane som kjem heile tida. Men så får eg ein god dag, og føler meg nesten som før.
– Det var tøft å få diagnosen for vel eit år sidan. Men eg har fått god hjelp, har hatt mange flinke legar. Og så vert ein så veldig glad når behandlinga lukkast og det går betre for ei tid.
Per har vore alvorleg sjuk også før kreften meldte seg.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Folketru, Kommunikasjon, Kunst og handverk, Menn

Per Gynt på bygdatunet

bt1

Reidar Stangenes med stemnefolk på bygdatunet. Foto: Arne Hernæs

Mykje godtfolk var innom bygdatunet laurdag 6. august – på ei vandring i Per Gynt sitt nærmiljø. Som det heiter i programmet for Peer Gynt-stemnet: «Reidar Stangenes vil ta oss med på ei vandring, der vi får eit overblikk over gardane og stadene Ibsen brukte for å skildre oppveksten til Peer. Vi går til bygdatunet, der vi får høyre om inspirasjonskjeldene.»  Og på bygdatunet var det kaffi og kringle. Stemnet anbefalte  denne vandringa til alle som vil setje Peer Gynt ved Gålåvatnet i perspektiv og få eit enda nærare forhold til Per på Hågå. Kanskje blir det ny vandring neste år.

bt2

Foto: Arne Hernæs

 

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Folketru, Kunst og handverk, Litteratur, Menn

Ho prøvde med smeik og kjæling

Per Gynt var ein staut og røsleg kar, og huldra låg etter han.

pg5

Korkje Per eller Peer let seg skræme av uvanlege kvinnfolk. Mads Ousdal og Marie Blokhus ved Gålåvatnet 2016. Foto: Carl Henrik Grøndahl

IVAR KLEIVEN: Han var støtt så ettersett av hulder og underbuande, han Per Gynt, når han var til fjells. Ho hadde det med det mykje iblant, huldra, at ho låg etter skyttarane og fiskarane. Han Per var ein staut, røssleg kar, og det var helst slike ho prøve komme seg inn med, ho kunne prøve både med smeik og kjæling og med skremsle og trugsmål. Men Per Gynt var nå ikkje den som korkje let seg lokke eller skræme, korkje av hulder eller troll. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Folketru, Jakt og fiske, Kunst og handverk, Litteratur, Menn