Category Archives: Menn

Kom mykje godt frå Brit og Jon i Lia

Og Brit fekk bort rusk i auga med blyantstreker

ODD JAN SKRIUBAKKEN: I 1902 kjøpte Jon Hansen Almehagen husmannsbruket Lia for 3000 kroner. Som fleire andre hadde han vore ein tur i Amerika, men kome attende. Lia har i nyare tid gjerne vore kalla Midtlia. I kyrkjebøkene er berre Rolstadlia brukt, medan folketeljinga i 1865 skriv Lia. Eit anna namn som òg har vore brukt, er «Pållia». Lia er sikkert eit av dei eldste husmannsbruka, kan hende den eine plassen Nordgard hadde i 1723. Jon Hansen Almehagen var gift med Brit Reire. Jon kunne vera fåmælt, men au snar å få sint. Ein gong han gjekk og pløygde med ein gamal treplog, kom far min forbi. Han var midt i «verste» oppveksten. «Gratulerer med ny plog», sa han. «Å, heill kjefta på´re gut, å gå oppete att», ropte Jon til far. «For e´ legem», sukka han. Alfred Grindhauga, som var med og pløygde, gapskratta.

Les meir

Éin kommentar

Filed under Biografiar, Jordbruk, Kvinner, Menn

Tung bør, ras og krig

Maria og Petter budde og sleit 47 år i Søre Skar

Maria og Petter Skar i Søre Skar

«Komfyren bar eg på ryggen, riktignok utan ringar og skuffer, men likevel vart det eit løft på vel 100 kilo. Komfyr måtte vi jo ha, og da var det ingen annan utveg enn å bera han. Eg var ung og sterk den gongen, men jammen var eg glad da uhyret stod på plass oppe i Skar!» Det sa Petter Pedersen Graasletten (1886-1970) i eit intervju med vekebladet Vi Menn på sine eldre dagar. Maria Amundsdatter Kjorstadmoen (1886-1967) og Petter hadde alt vore gift i tre år, hadde fått to ungar og ønske seg sterkt ein eigen heim. Nede i dalen var det lite å finne både av ledig jord og arbeid. Dei tok til som husmenn under Solbrå i 1910 og fekk drive båe dei to sørlegaste bruka i Skar. Dei første åra hadde dei ikkje hest, og alt måtte berast på ryggen opp den bratte lia. Ei lita stugu hadde dei, men jordvegen var sørgjeleg steinet og i dårleg hevd. Seinare kjøpte dei au Steindalssetra, det som nå er den søre delen av jordet. Når ein i dag ser kva som finst av hus og dyrka mark i Søre Skar, må ein berre bli imponert av kva Petter og Maria klarte å byggje opp gjennom dei 47 åra dei hadde heimen sin der.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jordbruk, Kvinner, Menn

Toneskatt frå ein ordhittaug kar

Roger Slåstuen fortel om spelmannen Torger Iverstugun

På lanseringa av Fronsbygdin 2020 spelte og fortalde Roger Slåstuen om ein kunstnar som var forut for si tid. Vil du sjå og lese meir om Torgeir Iverstugun? Her er eit godt program TV Øst laga om han. Her er historia om Iverstugun, fortald av Ole Christian Risdal.

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kunst og handverk, Menn, Musikk

Det blenkte til i augo

Når utvandra frøningar lengta heim

Kanskje var det slik ho såg ut, Fron kyrkje i Nord-Dakota. Før ho var nedlagd. Dette er Norway Lutheran Church i McHenry County i Nord-Dakota. Foto: Ghosts of North-Dakota

ODDMAR MYRUM I BYGDEBLADET FRONSBYGDIN 3/1972: Helsing frå frøningar vi råka på under ein tur til Nord-Dakota i sommar. Vi budde hos slektningar i nærleiken av ein liten by som heiter Maddock. Sonen til Johan Larshaugen frå Ruste hadde farmen vi var på. Han var gift med Oline Myrum, og dei hadde seks barn som alle er spreidde over store delar av USA. Vi råka berre tre av dei, Ivar Haugen, Selvin Haugen og Myrtle Haugen, gift med Ingman Haugen, son til Petter Klyphaugen. Alle bad oss helse til gamlelandet, da serleg til Fron, som dei kjende utruleg godt, enda dei aldri har vore her, med unntak av Selvin Haugen, som var eit par dagar på tur her i 1954.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jordbruk, Kommunikasjon, Kvinner, Menn

Litt av ein kar!

Torstein Rudihagen fortel om bessfar Sveinsson

Han budde einsam i over 30 år i ei lita bakhonkledd hytte på ei slette øvst i Nordre Lia. Her var ikkje straum eller innlagt vatn. Maten laga han på ein vedafyrt svartomn, og veden var kvist han drog i hop fra hogstfelta rundt omkring. Kleda sine vaska han når det regna. Da la han dei på bakken og lét naturen gjera jobben. Om sommeren sov han ute. Eit takoverbygg heldt regnet unna. Det er Torstein Rudihagen som fortel om Iver Hovdlistuen, Bessfar Sveinsson, i årets utgåve av Fronsbygdin. Litt av ein kar! Som fanga reinsdyr og skreiv dikt. Og Torstein Rudihagen fortel varmt og nært om ein mann som lyfta av ei dør i uthuset og hengde henne opp med ståltråd over vedomnen og sov der når han fraus. Ennå ikkje skaffa deg Fronsbygdin 2020?

2 kommentarar

Filed under Biografiar, Menn

Skapande evner i skileiken

Trond Halle fortel om den gongen ungane ordna opp sjølv

Trond Halle ein gong rundt 1960

«På 1950-talet var det guteklubbar i nesten kvar ein liten repp på Harpefoss. Desse arrangerte skirenn. I reppen der eg voks opp ved Harpefoss skule, var det også mykje skileik da eg var gutunge på 60-talet. Vi laga ein liten hoppbakke og ei langrensløype på Nordgardsjordet (Nordgard Skurdal.) Det å gå opp langrennsløypa, lage i stand hoppbakken, og gjere dei andre førebuingane til rennet var minst like artig som å delta. Eg trur det var sunt for oss å drive på eige hand. Kanskje utvikla vi våre skapande evner betre på denne måten? Eg meiner kanskje det er vel mye tilretteleiing i dag. Ungane blir kanskje fråteke gleda ved å skape noko sjølve.» Skriv Trond Halle i Fronsbygdin 2020, ein artikkel redaksjonen fekk før han døde 7. 10. i år. Eit artig glimt inn i ei tid da det var hoppbakkar på kvart eit jorde. Skaff deg boka. 🙂

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Idrett, Menn

Der står tida stille sjølv om åra går

Litt om Berget og Rolf Ingemann Krogh 

Rolf Ingemann Krogh i 2006. Foto: Paul Henrik Hage

PAUL HENRIK HAGE: Berget i Breinnom, Sødorp. Eg tok meg ein tur oppi Berget att her om dagen. Der står tida stille sjølv om åra går, og nå er det ni år sidan Rolf Ingemann Krogh døydde. Han var den siste som budde der. Rolf var ein tyleg og interessant kar å treffe eller besøkje. Fargerik var han på alle måtar og artig å fotografere både i farger og svart/kvitt. Han budde der aleine med dyra sine, var frå Vinstra, utdanna kokk og arbeidde i mange år som koldbordansvarleg på passasjerbåtar tilhøyrande Den Norske Amerikalinje og på høgfjellshotell som Gålå og Wadahl. Han var fleire somrar budeie på Øyasetra på Fryvollane. Han kjøpte Berget av Ivan Berget i 1972 og budde der eller på setra på Nysetra med geiter, bukk med namnet Putin, sauer, kalvar, høner, hund og kattar nesten heilt til han døydde 14. oktober 2011.

Berget i Breinnom. Foto: Paul Henrik Hage
Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jordbruk, Menn

Her er det stoff til tv-seriar!

Mange lagnadar og mykje løynt liv hos Odd Jan Skriubakken

CARL HENRIK GRØNDAHL: Odd Jan Skriubakken skriv skisser til gode tv-seriare i Fronsbygdin. Sidan 2013 har han tatt føre seg husmannsplassane på vestsida i Sør-Fron. Artiklane er rike på fakta – namn og årstal, kven vart gift og barn dei fekk. Han fortel først og fremst historia om plassane. Men under ligg det liv og lagnadar som berre ventar på gode dramatikarar. Odd Jan Skriubakken kan ikkje og skal ikkje dikte, men der han har kjelder, smett det sterke, levande livet opp i teksten, t. d. slik frå artikkelen i 2020-utgåva: Korleis kan det ha seg at ein husmann gifta seg med ei fornem prestedotter, «jomfru Caja Petronelle Carine Lemmich»?

Les meir

2 kommentarar

Filed under Biografiar, Jordbruk, Kunst og handverk, Menn

Både hogger og hest

Ole P. Brenden i blinkskudd fra Tobben

UKJENT AVIS 6.2.1985: Ole P. Brenden er både tømmerhogger og hest i en og samme person. Flere ganger i løpet av vinteren har vi sett ham trekke med sin lille slede med skjeker og tau, omtrent som en sterk fjording i arbeid. Ole P. er 74 år, men driver stadig på og skaffer ved til huset. For tørr ved må en ha, skal det bli godt og varmt, mener han. (Foto: tobben)

Lagt ut av Ola Løkken på FB-sida «Du veit du e frå Vinstra når..»
 

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Menn

Ransforsøk i Nedregate!

Skinnlua reddet livet til kinobilletøren

GUDBRANDSDØLEN LAAGEN 17.2.1974: – Det var lua som reddet meg, slår billettøren ved Vinstra Kino, Olav Skåden fast, etter at han søndagskvelden ble angrepet på vei hjem med pengeskrinet fra kinoen og slått i hodet med en tung gjenstand. Skåden ble tilføyet to slag, men mistet ikke bevisstheten og satte seg såpass til motverge at ransmannen måtte stikke av. Skåden måtte imidlertid raskt til lege, der det ble konstatert et kutt på syv til åtte centimenter i hodet. – Hadde jeg ikke hatt den store skinnlua, tør jeg ikke tenke på hva som kan ha skjedd, sier Skåden til G og LT.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Menn