Category Archives: Menn

Da Vis-Knut vart mishandla i Fron

visknut

Knut Rasmusson Nordgarden. Foto: Jørgen N. Elstad

OLE M. STUBBERUD: Ein gong Vis-Knut (1792–1876) var på Sør-Fron og heldt møte, gjekk det reint gale. Midt på natta medan Knut låg i senga si, kom lensmannen med ein kaptein, ein løytnant, ein underoffiser og 5 mann med skarpladde rifler og braut seg inn på romet hans. Dei for stygt åt med han. Han vart rive opp or senga, og klæda braut dei på han, medan den eine fangrida (epileptisk anfall) tok han og den andre slepte han. Attåt spotta dei han og gjorde narr av han alt dei kunne. Då dei endeleg hadde fått på han klæda, drog dei han ut og la han på ei langslede og gjorda han fast med 3 reip. Men gong på gong gjekk reipa opp att som av seg sjølv, og han fekk slike fangrider at han spratt ende til vers og langt bort frå sleda.

Les meir

Éin kommentar

Filed under Biografiar, Folketru, Menn

Mora går rett og slett frå han

Fyrste halvdel av 1800-talet var ei hard tid for mange i Fron

guttANDERS HAUGEN: Det var særleg ille i åra 1835-38. I husmannsheimane gjekk det på livet laust. Derfor var det mange som rett og slett la ut på vandring. Det utvandra 300-400 personar frå Fron dette året. Den vanlegaste stadene folk drog til var Møre-kommunane, Trøndelag og vidare nordetter. Mora var desperat av svolt og angst for framtida og tok til å true eldste sonen med at han får prøve å greie seg sjølv. ­ I Orkdal går ho rett og slett frå han. Når han vaknar, er mora og broren borte, og han anar ikkje kor dei har teke vegen. Les meir

4 kommentarar

Filed under Biografiar, Menn

Påskekrim: Det underlege mordet i Huskelia

husk1

Huskelia – nokre hundreår seinare

IVAR KLEIVEN: For 236 år sidan budde det to ugifte, gamalvorne systre i Huskelia, Marit og Tore Jonsdøttre. Desse to systrene, som budde einslege på denne vesle garden i Kvikne, som ligg noko avsides til på baksida av Vinstra, skulle sitja i velstand. Ein vår i våronntida døde ho Tore brått og uventa. Dei fann ho att på åkra i Huskelia, ho låg på magen og hadde munnen full med jord. Sidan levde Marit einsleg i Huskelia.

Les meir

2 kommentarar

Filed under Biografiar, Kvinner, Menn

Ljugar-Endre og fa´n

Det var gut som smurde tjukt på

Fautgarden Rolstad Nordre. Gardsdrifta hass Endre fekk ikkje noko godt ord på seg.

IVAR KLEIVEN: N´Endre Amundsson Lo har vore mykje omtala på Fron oppgjennom tida, for ´n var ein underleg selle, ein storskrytar og storljugar; på Fron vart han derfor mest kalla for Ljugar-Endre. N´Endre var elles av godt folk, for far hans, n´Amund Torsson, var bror hans Tor Bratt på Bjølstad og fødd pålag 1685. N´Endre brukte Lo ei stond, men kjøpte sist nørdre Rollstad av fauten, n´Kristen Pram. Nokon driftig gardbrukar var ikkje n´Endre, det var nok ikkje meir enn så vidt det slong, men skryta av alle storbragdane sine var han kar til, og det var gut som smurde tjukt på.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Menn

Han sette mange fotavtrykk

Hans Petter Kleiven er  død

Hans Petter Kleiven: Her er de som var med. Foto. Carl Henrik Grøndahl

Hans Petter Kleiven fortel om gulltransporten på årmøtet i 2014. Foto. Carl Henrik Grøndahl

RASMUS STAURI: Hans Petter Kleiven (1930-2021) sette mange fotavtrykk – i reiselivet, i Peer Gynt-stemnet, i lokalpolitikken og i det lokalhistoriske arbeidet. Historielagsmiljøet og lokalsamfunnet i Fron fekk stor glede av initiativa, gløden, formidlingsevnen og dei store kunnskapane hans. Fron historielag og Fronsbygdin vil takke og heidre Hans Petter ved å publisere artikkelen hans om gulltransporten i aprildagane 1940 i årboka for 2008. Takk, Hans Petter!  For redaksjonen

-Få nordmenn var med på noe så dramatisk under krigen som de frøningene som bidro til gulltransporten i 1940, sa Hans Petter Kleiven i sitt meget gode kåseri på historielagets årsmøte 3. april. En utrolig historie, og inni dette kåseriet er det gjemt et godt filmmanus. Værsågod. Her er Hans Petter Kleivens fortelling:  Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kommunikasjon, Krig, Menn

Dyrlegehistorie frå Fron

Dei fleste middelaldrande og den eldre garde i Fron, hugsar heilt sikkert dyrlege Loe. Det var fleire kommunar i landet, i tillegg til Fronskommunane,  som fekk glede av å ha denne dyktige veterinæren hos seg. Mange erindrar sikkert at sonen hans, Bjørn, var med faren rundt omkring på oppdrag, bl.a. i ein blå Mercedes! No har han skrive biografien om faren sin. Boka er til sals no rundt omkring – så flyg og kjøp!

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Menn

Fiskebilen til John Lereggen

15128854_1249886751749648_7079785306237341712_o

Fiskebilen til John Lereggen ved Sandbakkrampa i Nedre Sødorp 1966. Bilde og tekst frå FB-sida til Paul Henrik Hage

Fiskebilen til John Lereggen var eit kjært innslag for både is-svoltne ungar og husmødre som lurte på kva dei skulle laga til middag. Ein humoristisk og slagferdig kar som spreidde mykje trivsel i grenda. John Lereggen (1907–1972) var frå kystkommunen Roan i Sør Trøndelag og kom til Otta i 1930. To år seinare følgde ektefelle og to barn etter. Familien fekk leige husrom hos Magnus Bismo. John Lereggen var det vi i dag kallar salsjåfør og køyrde fiskebilrute for Brødrene Lothe i Trondheim. Her kan du lese meir om han.

lereggen_john_700

John Lereggen tel pengar ein gong på 1960-talet. Bilde frå Jorunn Holen

Mange interessante reaksjonar på Facebook-sida til historielaget:

Les meir

2 kommentarar

Filed under Biografiar, Kommunikasjon, Menn, Verksemder

Dresinen oppe i Skar

Historia om korleis Kristian fekk namnet «Bikken»

Dette var noko for Kristian! Foto: Thomas Markovic

Kristian (født 1900) var son av Erland Amundsen og Mathea Olsdatter i Nedre Skar. Kristian var så uheldig at han fekk ein hjerneskade ved fødselen og kom aldri lenger i utvikling enn ein fireåring. Faren Erland arbeidde ein del på jernbanen, og det hende at Kristian var med faren på arbeid. Framkomstmiddelet etter toglina var dresin av den typen der to menn stod og «pumpa» opp og ned for å få framdrift. Dette var fascinerande for gutungen, og han fann seg ein staur og apa etter dei på dresinen.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kommunikasjon, Menn

Vis-Knut høyrde kva som stod i breva

ALBERT FOSSE: På dei mange reisor far gjorde i Gudbrandsdal og andre stader i landet har han fått tak i mykje om Vis-Knut, som elles sikkert ville bli gløymt. Han var sterkt interessert i å finna ut alt han kunde om dei løynde evner i menneska. Og det var for å hjelpa i granskinga av det mystiske – og dermed også å hjelpa litt den vitskapelege tenkning i åndeleg retning. Andreas Austlid på Dovre fortalde dette 23. oktober 1917:  I midten av 70-årom talte eg ved Vis-Knut. Han låg på senga og røykte og fortalde meg at han fekk brev like frå Kalifornia. Dei vilde vita kvar dei skulde grava etter gull. «Døm kan grava hår døm vil for meg. Det er ikkje sagt det er til gagn for døm um døm finn det heller. Eg les ikkje slike brev eg no lenger, eg kastar døm på varmen.» Eg: «Men kjære, korleis kan du vita kva som står i desse brevom når du ikkje les dei da?» Knut: «Eg høyrer det eg, ser du. Eg legg brevet åt øyra, og da høyer eg hå som står.»

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Folketru, Menn

Huff, det var kaldt der!

Daude myser og lite vatn på pionerskulen i Sør-Fron 

KÅRE SVEINHAUG: Alt i 1959 tok Sør-Fron ungdomsskule til. Ikkje berre var det den første ungdomsskulen i Gudbrandsdalen, men ein av pionerskulane av dette slaget i landet. Eg vart svært glad og opplevde det som eit privilegium å bli tilsett som nyutdanna lærar ved Sør-Fron ungdomsskule i 1959, og eg var der til sankthans i 1966. Året før hadde eg gjort frå meg gymnaset, det militære og toårig lærarskule. Eg hugsar vi var tre unge lærarar den hausten. Dei eldre lærarane var flinke og hadde solid fartstid frå framhalds- og realskular i Fronsbygdom og Ringebu. I Sør-Fron fekk vi arbeide saman med skuleglad, arbeidsviljug ungdom og skuleinteresserte foreldre. Vi skulle drive forsøk med niårig skule. Også for røynde lærarar var det mykje nytt. Vi hadde ofte møte for å løyse flokane i lag. Det kunne bli livlege, ja, kvasse diskusjonar, slik demokratiet skal brukast. Det var aldri uvennskap. Rektor, Jørgen Tunold (1919-1981), kunne ringje til Forsøksrådet om råd, men vart oftast avvist med at det var nettopp vanskar vi skulle finne ut av og dermed skape viktig erfaring.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kunst og handverk, Menn