Category Archives: Kvinner

På Harley Davidson til Prinsehytta

Ei lita forteljing om dei kongelege i Sikkilsdalen

KRISTIAN HOSAR:  I 1924 vart kronprins Olav myndig, og han fekk hytta i Sikkilsdalen i gåve av dei svenske prinsane. «En stor overraskelse for meg. Jeg ble virkelig svært glad,» sa han. Det går mange forteljingar om det fyrste besøket kronprins Olav hadde på hytta. Denne versjonen har eg frå den legendariske verten på Kampesæter i Skåbu, Ola T. Kampesæter, eller O.T. som han vart kalla: Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kommunikasjon, Kvinner, Menn

-Nord-Europas flottest beliggende butikk

Ei historie om Gålå Handel

AVISINTERVU 1976: -Jo, her er fint, kan en fornøyd Asbjørn Wadahl på Golå Handel fortelle, slik helt på tampen av sommer- og høstsesongen. -Skal en først slite med butikk, er dette et velsignet sted å gjøre det. Her er naturen i all sin prakt nærmeste nabo på alle kanter. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kvinner, Menn, Verksemder

Å vera dotter til presten

Liv Snøfrid Skaare tok vare på prestegarden på Vinstra

img026 Bryllup i Prestegården i Nord-Fron først på 1900-tallet

Bryllup i prestegarden i Nord-Fron tidleg på 1900-talet (Bilde frå Rønnaug Hvattum/Vegar Skar)

Liv Snøfrid Skaare, født 26. 9. 1939 døde 18. juli 2020. På minnesida ligg det ho fortalde om å vekse opp på ein prestegard:

SNØFRID SKAARE:  Som prestedotter har eg budd på to prestegardar, og det noko spesielt ved å  leva barneåra sine på ein prestegard. Prestegarden tente før som eit slag  herberge for reisande gjennom bygdene. Det var  mange stader vanskeleg å finne overnattingsstader, og i prestegarden var det som regel god plass. Som barn var eg måteleg fornøgd med desse gjestene. Dei var ofte alvorlege menn som heilt oversåg oss barna. Det einaste fine var den gode maten som kom på bordet når det var besøk. Men for husmora var det heller slitsamt. Husa skulle varmast opp, her gjekk det mykje ved.  På Dovre fraus vatnet kvar vinter. Klesvasken vart eit slit, bera vatn, varme opp og så skylje  i bekken  nedanfor. På slike dagar var det vakre bildet med teservering for sommarkledde gjester langt borte! Les meir

Éin kommentar

Filed under Biografiar, Jordbruk, Kvinner

Viktig for ei kvinne å gifte seg

Men skilsmål er det sjeldan vi finn i Fron før på 1900-talet

kvinnebarn

For barna kom jamt og trutt så lenge kvinnen var i stand til å få dei.

RAGNAR ØVRELID: I tiåret 1816-26 var kvinnene i Fron gjennomsnittleg 26-28 år når dei gifta seg. Dei dårlegast stilte var eldre. Dei frå gode gardar var yngre. Dei heilt unge brudene finn vi som regel berre hos dei kondisjonerte. To ting var avgjerande for dette: For å kunne stifte familie måtte ein ha jord, og det vart det stadig vanskelegare å få tak i. Seine giftarmål førte til at det fekk færre barn å fostre opp. For barna kom jamt og trutt så lenge kvinnen var i stand til å få dei. Eit tilfeldig eksempel: Les meir

Éin kommentar

Filed under Kvinner

Tyskerne valgte Else som modell

11-årige Else Stebergløkken brukt i tysk propaganda

tysk propaganda

Henta frå boka Krigsvåren 1940, redaktør Kristian Hosar, ein GLT-bok utgitt av Thorsrud as Lokalhistorisk forlag 1990.

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Krig, Kvinner

Visst var det rutebåt på Olstappen!

Det var så godt som veglaust i Espedalen

buom-mot-saga

Olstappen. Buom mot almenningssaga. Dette er neddemt i dag. Olaug Askheim Aas: Meiner vi sit ved restane etter fjøset til Mari og Hans Buom, dei siste fastbuande der. Bildet viser Sigrun, f. Elstad frå Eidsvoll, på fanget sit Olaug Askheim og til høgre Gudrun Askheim. Almenningssaga i bakgrunnen vart fløtt til Nørdre Hølmyren i 1950-åra. Idyllen Elvenes ligg nå under fleire meter vatn ved oppdemd vasstand.

PER OTTESEN: Mot slutten av 1800-talet kom mange turistar opp Gausdal og skulle gjerne ha skyss vidare, og da det var så godt som veglaust i Espedalen, vart motorbåt eit godt alternativ heilt frå Vassenden sør i Espedalsvatnet til nordeneden av Breisjøen. Espedalsvatnet (Langvatnet) er heile 13 km langt og Breisjøen fire km. Eit båttilbod i tillegg over Olstappen spara  turistane for ein slitsam tur til fots.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kommunikasjon, Kvinner

Ho Petra stunda heim til Sødorp

Ei rørande forteljing om eit møte i Minnesota

98361690_3781958981875733_5237850258288934912_n

Ho Petra fekk aldri meir sjå heggen blomstre i Sødorpgrenda. Foto: Paul Henrik Hage.

PAUL HENRIK HAGE: Kvar vår når heggen blømer i Sødorp, tenkjer eg på Petra Sandbakken. Ho var født i 1880 på Nedre Sandbakken og døydde i Dawson, Minnesota i 1959. Ho var yngst av 10 sysken. To døydde tidleg, seks reiste til Amerika, og berre ei syster vart att i Sødorp. Det var Marit som gifte seg i Piggen og fekk sjølv 11 barn. Mor til Petra, Marit, var frå plassen Grensa eller Renshusstuen i Sør-Fron. Ho døydde i 1897, og da var Petra og far hennar, Ole Løkken, att aleine på Nedre Sandbakken. I 1901 reiste dei etter til familiemedlemmene i Minnesota. Far hennar døydde i 1914. Petra gifta seg ikkje, men dei andre syskena fekk alle store familiar. Ho dreiv med farming, og på sine gamle dagar hadde ho to farmar som ho leigde ut. I 1959, berre nokre månader før ho døydde, hadde ho besøk av soknepresten i Nord-Fron, Ingvald Skaare, og kona hans, Sigrid. Sigrid skreiv ein rørande artikkel i Kyrkjeblad for Nord-Fron om møtet med Petra Sandbakken som fortalde att ho stadig stunda attende til hegg i bløming og bekkebrus i Sødorp frå prærien i Midtvesten:

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jordbruk, Kvinner

De vanartede piker på Hundorp

Under krigen var folkehøgskulen anstalt for «uskikkelige og usedelige» jenter

Lise framfor internaten

Nazistane la ei tung bør på folkehøgskulestyrar Lise Stauri. Dei to siste krigsåra måtte ho styre ein anstalt for tenåringsjenter som hadde skeia ut. Her er ho nokre år etter krigen.

Skadeleg. Farleg. Det sa nazistane om folkehøgskulen på Hundorp. Dei meinte at undervisninga i det grundtvigske livssyn var «oppviglersk virksomhet». Det var planer om å setja skulebygningane i brann. Men så fann NS-leiarane ut at skulestyrar Lise Stauri skulle få noko anna å bryne seg på, det vi i dag kanskje ville kalle utilpassa og utagerande tenåringsjenter, utsette for omsorgssvikt. Frå mai 1943 til august 1945 dreiv ho eit «skolehjem for vanartede piker.» Desse åra har det vore stilt om i ettertid. Her lyfter Rasmus Stauri på lokket. Han har gått til kjeldene og teiknar eit særs interessant tidsbilde. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Krig, Kunst og handverk, Kvinner, Verksemder

Beret var før og tjukk og god for seg til mangt

Historia om general´n på Frostad og ho Beret Svastugun

frostad

Frå Kvam 1895. Vik (høyre i forgrunnen) og Klomstad. Øvre høyre kant kapteinsgården Frostad. (foto: H.H. Lie)

PER ÅSMUNDSTAD:  På Kvamskjørkjegarden skal det finnast eit gravminne med denne innskrifta:

Her under hviler Chefen for den Gulbrandsdalske Musqueter Corps VILHELM CHRISTIAN KEILHAU, Ridder af Sværdordenen Fød i HOLSTEN 27 de Juni 1760 og døde Paa Gaarden Frostad i Kvam den 15de Januar 1834 i en Alder af 74 Aar Fred med dit Støv!

Før Keilhau kom til Frostad i 1810, heldt han til på sjefsgarden Bauker i Østre Gausdal. Han var enkjemann og kallast major. Keilhau vart kalla berre ”General´n på Frostad” etter at han vart forfremma frå major til general-adjutant. Hushaldar hadde han med seg frå Gausdal. Ho har au fått reist gravminne i Kvam der det står: ”Berthe Christensdatter Frostad født 20.August 1783, død 25.Januar 1851”. Ho skulle vera født på ein husmannsplass ved Bauker og kom truleg åt huset Keilhau da han vart enkjemann. Ho fekk ei dotter, Anne Margrethe, i 1807, og etter at ho kom til Kvam, fekk ho ei dotter til som fekk namnet Dorothea. Ho var født i 1815. Det er sagt at båe desse jentene var døtre til Keilhau.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kvinner, Menn

– E bæt eit stort stykkju utur kjåkå på o´m

Ola Toppen i kamp med ein slåsskjempe

toppen

Toppen – bildet er tatt den sumaren dei bygde nytt hus. I den vesle stova til venstre budde Olea og Ola. Foto lånt av Gerd Tangen.

ODD JAN SKRIUBAKKEN: Ola Toppen (1873-1964) var på fest i Svatsum og kom i klammeri med ein slåsskjempe. Dei slost og både datt i golvet. «Da hadde e itte någgå anna å gjere ve me enn at e bæt eit stort stykkju utur kjåkå på o´m og spytta det på golve. Da besvimte´n gut. Ettepå ræv eg me på ein stor omn å slo rondt me med omnsringom og jåggå folke ut på gar´n. Den ænaste som va att inne, va a Olea, som nå e kjerringa mi.» Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jordbruk, Kvinner, Menn