Author Archives: CHG

About CHG

Skribent. Har vore journalist i Stavanger Aftenblad og Aftenposten, kulturredaktør og kanalsjef i NRK Radio, produsent og dramatikar i NRK Radioteatret.

Nordover for å berge livet

Tre  gutter fra Flåtå gikk 30 mil over Dovre i 1832 – en utrolig livsvilje

tegn2

Tegning: Amund Hagen, Oppdal

HANS OLAV LØKKEN: Vi skriver året 1832. Tre smårollinger har forlatt Fron, brødrene Ola (6) og Torgeir (9), samt Tjøstolv (9) fra blant annet husmannsplassen Tofteflaten under Tofte – vel vitende om at de kanskje aldri vil få se verken slekta eller hjemplassen igjen. Bestefar til guttene solgte hjemstedet i Flåtå straks før de dro nordover.  De to brødrene på seks og ni år var husmannsgutter til ei alenemor, faren var nettopp død. Det var ikke rom for andre tanker enn det daglige brødet. De tok seg nordover fra Fron til Hegra, en strekning på vel 30 mil. Les meir

Éin kommentar

Filed under Biografiar, Jordbruk, Menn

I Russland ligg risengryna som snogføinne

Trudde mange i Fron fyrst på 1830-tallet – og la avgarde

Nr. 62

Draumen om å plukke rusinder tå treom i Russland? Bilde frå Arne Lunde/Vegar Skar

P. TH. AASMUNDSTAD: Folket i delar av Russland er heilt utdøydd, og gardane står att med fullt stell, men folketome. Det ryktast i Fron fyrst på 1830-talet.

Tie nå, bon, dess døkk kjem åt Russland, ska døkk få mat. Der ligg risengryna som snogføinne framme hafeillom

er det hermt etter Sima Bratlien frå Ruste, da han skulle gje trøyst åt bornom sine, når dei gret for mat. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jordbruk, Kvinner, Menn

Soldaten kasta kjerringa si utover

Historia om Harpefoss bru

Harpefoss-brun269_1500

ARVE SKURDAL: Ein skulgut, Morten Steindala, hadde klatra ut i ei furu som heng utover berget på solsida sør for Harpefossbrua og skulle gjera sitt fornødne. Da kom Pål Strand forbi. Morten hadde nok erta han. Pål vart sett på som ikkje heilt  rett, og det går mange historier om han. Han brukte å ha med seg ei lita øks. Da han såg guten som satt uti furua, tok han øksa og la an å hogge på furua. ”Nå skit du siste gongen ” sa han. Guten vart sjølvsagt livande redd. Lærar Kjeserud kom forbi og såg kva som gjekk føre seg. Han visste at Pål var glad i skråtobakk. ”Kom hit nå Pål, så skal du få ei bust”, sa han, og da var guten redda. Furua står der den dag i dag, og skorroa etter øksa er synleg. Furua har vore kalla Mortensfurua, skriv Pål Kluften. Foto syner at furua nesten ikkje har vakse på over 100 år. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Kommunikasjon

Dødsdommen over Peer

Noen tanker til Marit Moum Aunes Peer Gynt på Gålå

52892ecc-5223-4e6d-a7bb-300e1fe43cbc

Pål Christian Eggen er rett og slett storveis i rollen som Peer. Her er det trollene som mobber ham. Foto: Bård Gundersen

CARL HENRIK GRØNDAHL: Uhorvelig mye er skrevet om Henrik Ibsens Peer Gynt, men jeg har ikke sett noen ta på alvor at Peer går inn i sitt voksne liv med en dødsdom. En rett dømmer ham fredløs, det vil si at hvem som helst kan slå ham ihjel, hvis han viser seg i hjembygda. I tillegg mister han alt han eier. Hvilken grusom forbrytelse blir han dømt så hardt for? Han bortfører en brud som mer enn villig lar seg bortføre. Hverken i moderne eller eldre strafferett finnes det paragrafer som ville dømt Peer. Henrik Ibsen tar altså hardt i og støtter seg kanskje på middelalderballaden om Falkvor Lommansson, der en av de medvirkende i et bruderov blir halshugget. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Folketru, Kunst og handverk, Litteratur

Kampen for vatnet i Sødorp

Historia om eit 300 år gammalt prosjekt

dsc_0708_edited

Foto frå Fjuken, Arve Danielsen

JOHANNES BRANDVOL: Få bygder har vore meir avhengig av vatning enn Sødorp i Nord-Fron. Her er åkrane solvende og ofte bratte. Med den tørkesvake jorda og den mest årvisse forsommartørken er det oftast vassmangel som sett grense for avlingane. Vatningsveiter kravde mykje vatn, og dette kom ofte frå ein bekk som tørka inn når det var mest bruk for vatnet. Tjønner som låg lagleg til, vart difor demt opp for å tene som vassreservoar, og Avstjønna på Sørdorpfjellet var ei av desse. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Jordbruk, Kommunikasjon

– Vi held oss unna det kulturelle

Per Gynt-stemnet la lista for høgt

PG10RAGNAR ØVRELID: Heilt frå starten og til Peer Gynt kom til Gålåvatnet i 1989, var Peer Gynt-kvelden sjølve blomsten i knappholet, den som gav stemnet eit kulturelt alibi, store utgifter, men små inntekter. Kveldene hadde ein imponerande kvalitet, framståande og taleføre folk deltok saman med skodespelarar, musikarar og artistar frå dalen og utanfrå. I mange år var folkedansgrupper frå andre land eit fast innslag. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Kunst og handverk, Verksemder

Kvar vart det av folkemusikken?

På Peer Gynt-stemnet?

r4 3RAGNAR ØVRELID: Spelmennene var først ute med eit årvisst musikkinnslag på Per Gynt-stemnet. Det første treffet var i 1971. Idéen kom ikkje fra sentralt folkemusikkhald. Initiativet var lokalt, og det kom frå folk utanom sjølve Per Gynt-nemnda. Det var folkemusikkinteresserte og aktive spelmenn som Per Wiker, Per Åsmundstad, Arne Risdal og Rasmus Stauri og fleire som drog programinnslaget i gang. Dei meinte dalens eigen tradisjonsmusikk burde vere representert på stemnet, som eit heimleg alternativ, som ei utfylling til kunstmusikken utanfrå. Nemnda tente på idéen og overlet det meste av arrangementa til entusiastane. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Musikk