Namn i Fron: Ruste

 «Skogvaksen jord eller bergrygg»

17. mai i Ruste (foto: Vinstra auto)

BRIT NILSEN: Bygda Ruste ligg på vestsida av Laugen og strekkjer seg frå grensa til Sør-Fron og nordover til elva Vinstra. Dette namnet er truleg eit opphavleg bygdenamn. Ordet ei rust er kjent i fleire dialektar med tydinga «ein liten skog eller eit skogholt». Somme stader finst også tydinga «skogvaksen jord eller bergrygg.» Namn med rust- i seg er ganske vanlege på Austlandet og fortel om stader med mykje skog.

Éin kommentar

Filed under Uncategorized

Namn i Fron: Hundorp

Har det med «godt fiske» å gjere?

Hundorp. Bilde frå Google Maps.

Hundorp. Bilde frå Google Maps.

BRIT NILSEN: Gardsnamnet Hundorp er eit svært sjeldan namn som har opphavet sitt langt tilbake i førhistorisk tid. På 1900-talet fekk gardsnamnet ei utvida tydning som er uhistorisk. Hundorp er nemnt alt i Soga om Olav den heilage. Det var nok både eit verdsleg og eit hedensk kultursentrum på Hundorp, knytt til ei mektig herseætt, som hadde høvdingsæte der. I sagaen finn vi historia om Olav den heilga som øydela Tors-hovet og tvangskristna Dale-Gudbrand og dølane i 1021. Les meir

Éin kommentar

Filed under Språk

Namn i Fron: Sødorp

Langt eldre enn vikingetida

GE-FB-bildemal2

Morgontåke over Sødorp: Foto: GE, Jan Jansrud

BRIT NILSEN:  Sødorpbygda ligg på austsida av Laugen og går frå grensa til Sør-Fron og nordover til stasjonsbyen Vinstra, som ligg på mykje av den gamle jorda til Sødorp-gardane. Truleg var namnet brukt også om Byregardane før stasjonsbyen vaks fram. Sisteleddet i namnet, -torp, (-dorp) finst berre i to namn i heile Gudbrandsdalen, nemleg i Hundorp og Sødorp. Namna kan tyde på ei samtidig innvandring eller busetjing langt attende i tid. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Språk

– Heller heimebrenning enn tjærebrenning

Anders Lange delte ut Peer Gynt-prisen til Erik Bye

«Avisutklypp som hæng ti selet vårt på Tjyruvasetern.»  Bilde lagt ut av Hans Magnus Ødegården på FB-sida Du væt du e frå Vinstra når…

I 1974 ble Peer Gynt-prisen utdelt for fjerde gang. Til Erik Bye (1926-2004). Året før ble det bestemt at stortingsrepresentantene skulle stemme fram årets vinner, og at en av dem som stemte på vinneren, trekkes ut for å overrekke prisen. Anders Lange (1904-1974) ble trukket ut, en meget fargerik mann, som i 1973 stiftet Anders Langes Parti til sterk nedsettelse av skatter, avgifter og offentlige inngrep, senere Fremskrittspartiet. I stortingsvalget noen måneder senere fikk partiet 5% av stemmene og fire mandater. Anders Lange en av dem. Han døde året etter og rakk altså å delta på Peer Gynt-stemnet. Som avisutklippet viser, gjorde han seg sterkt gjeldende på Fryvollen.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Menn, Setring

-Vis-Knut var mer skald enn noen av dem

Bjørnstjerne Bjørnson om datidens snåsamann

BBvisknutBJØRNSTJERNE BJØRNSON: Vis-Knuts liv var en lang lovsang, som steg opp av sykdom, fattigdom og ofte bitter mangel på anerkjennelse. Det fantes en poetisk spennvidde i hans sinn som forvandlet hver eneste liten stund til et paradis.

Han dannet ingen sekt, intet parti, ikke engang hva man kaller en «vennekrets». Han gjorde ikke det aller minste for å bli hva man kaller anerkjent. Når mennesker var gode mot ham (dvs behanldet ham vennlig og med aktelse), var han lykkelig og meddelsom, og kunne de så i tillegg dele hans syn på Gud og hans verk i natur og historie (dette syn var mer fyndig, enn treffende sant, han savnet kunnskaper), så ble det en gledesdag i hans liv. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Folketru, Menn

– E måtte vara med sjefa og varsle kjerringen

 Nedre Vinstra kraftverk var en livsfarlig arbeidsplass

kru1

For ensidig arbeidsbelastning gikk ut over helsa til anleggsarbeiderne? Bilde fra Torstein Hagen/Vegar Skar

Nedre Vinstra kraftverk står på lista over kulturminner i norsk kraftproduksjon.  Utbyggingen tok i bruk nye fjellsprengningsmetoder. Tilløpstunnelen har en lengde på 23,6 km med et tverrsnitt på 30 m². Da den ble bygd, var det den lengste kraftverkstunnelen i Europa. Men det var en livsfarlig arbeidsplass, og helt utforsvarlig målt etter dagens krav. Når ulykker inntraff, måtte man til Vinstra for å få tak i lege. Laurits fortalte om en gang det gikk galt:

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Kommunikasjon, Verksemder

Gamle vegar i Fryaområdet

Sundag 29. mai blir det tur med omvising/orientering langs gamle vegar i Fryaområdet ved vegekspert Geir Paulsrud og lokalhistorikarane Gunnar Lien og Jon Ødegård.

Frammøte og parkering ved tidlegare Fryatun kl.12.oo. Ta med litt mat og kaffi på turen. Dette er eit samarbeid mellom Fron – og Ringebu historielag.

Turen er også annonsert i lokalavisa Dølen.

Vel møtt!

Kommenter innlegget

Filed under Informasjon

Dei bygde eit tun, og du er velkommen!

Open dag på bygdatunet Milsteinstugu 4. juni

Stikk innom bygdatunet laurdag 4. juni etter kl 12 ein gong. Du får kaffi og biteti og eit godt stykke historie. Entusiastane som bygde dette tunet på Sødorp, ville få til eit husmannsbruk med dei husa og det utstyret som naturleg høyrde til. Tunet viser eit bruk i det øvste skiktet av husmannsbruk. Her er fjos til 4-5 kyr, stall, stabbur, låve og smiu. Nokre av husa på tunet vart gitt som gave, andre vart kjøpte for ein rimeleg pris. Sjølv om ein del arbeid vart gjort med leigd hjelp, låg det stor dugnadsinnsats bak flytting, oppattbygging, inngjerding og oppattmuring av gråsteinsmuren langs heile sørsida. Milsteinstugu heiter plassen, og det må ha vore eit ekte sveltihelbruk, ei lita lykkje med skrinn og turr jord, eitt av dei aller skrinnaste husmannsbruka. Bruket nordafor, som hadde liknande ressursar, fekk namnet Pina, noko som fortel sitt. Dei tidene er slutt. Nå er du velkommen til å sjå denne historia på ein open dag!

Oppgangssaga og kverna vil bli køyrt om det er nok vatn i Sula.  Kanskje blir det grautmjøl.

Les meir

Éin kommentar

Filed under Informasjon

Bil på fjellet for 100 år sidan

Og vi klagar på vegen nå?

Ved Toftsetra

«Den er i så elendig forfatning at jeg ikke vil kjøre den en gang til om jeg får betaling! Det er skandaløst å tilby bilister slike veier», klaga bilistane da Peer Gynt-vegen frå Skei til Gålå vart opna i 1956 Dei skulle ha prøvd seg 36 år tidligare. Det gjorde fotografen Andreas Beer Wilse. Den gongen må det verkeleg ha vore litt av eit vågestykke å ta med seg bil innpå fjellet. Alle bilde frå Galleri Nor, Nasjonalbiblioteket.

På Listulhøgda? Tilogmed «Rutebil» skriv fotografen: Lillehammer-Gausdal-Lauvaasen-Golaa. I 1920?
I Dørdalen?
Dette bilde er mest sannsynleg frå Fjellåa, like sør for kommunegrensa Ringebu/Gausdal, meiner Knut Forkalsrud.

2 kommentarar

Filed under Kommunikasjon

Fron historielag: ein million besøk

Redaktøren vil berre gjere merksam på at ein milepæl er passert på denne heimesida. Sidan starten 13. april 2013 er det nå registrert over ein million klikk. Frå så å seie heile verda.

Kommenter innlegget

Filed under Informasjon