Monthly Archives: juni 2020

Det lå ofte tre i hver seng

Olav Rognli intervjuar Johan Smikop om oppveksten på eit husmannsbruk

lagestuen

Folketeljinga 1910

På 1950-talet samla Norsk folkemuseum informasjon om korleis det var å vekse opp på ein husmannsplass. Sambygdingar intervjua husmenn og husmannsborn. Her intervjuar Olav Rognli frå Kvikne, fødd 1907, Johan Smikop, (1892-1969), som vaks opp på husmannsbruket Lagestuen i Kvikne:

Johan Smikops far Amund var født på husmannsbruket Plassen i Kvikne i 1857. Moren Marit var født på husmannsbruket Brenden i 1860. Etter å ha tjent på forskjellige gårder i noen år giftet de sig i ung alder og begynte som husmenn. Når dette nedskrives, er Amund nettopp død godt og vel 99 år gammel. Marit døde i 1953, 98 år gammel. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jordbruk, Menn

Han sette plastbøtta bortpå omn

Rærin – ein ekte bygdeoriginal

Anton H. Reiret

Anton H. Reiret (1881-1964)

OLE CHRISTIAN RISDAL:  Presten Kyrre Bremer var flink til å vitje Anton. Ein gong han var innom, fekk han sjå at det hang bilete av nokre nakne damer over senga hans Anton. – Du har så fine damer over senga di, kommenterte presten. – Ja, men de e sjælda døm e ni sængen, svara han Anton. Anton Reiret var kanskje den største og mest kjende bygdeoriginalen i Skåbu. Her kan du lese om slekta hans, liv og virke og sjølvsagt ein del gode historier. Her kan du også høyre at Torger T. Risdal fortel om bygdeoriginalar i Skåbu. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Menn

Tyskerne valgte Else som modell

11-årige Else Stebergløkken brukt i tysk propaganda

tysk propaganda

Henta frå boka Krigsvåren 1940, redaktør Kristian Hosar, ein GLT-bok utgitt av Thorsrud as Lokalhistorisk forlag 1990.

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Krig, Kvinner

Visst var det rutebåt på Olstappen!

Det var så godt som veglaust i Espedalen

buom-mot-saga

Olstappen. Buom mot almenningssaga. Dette er neddemt i dag. Olaug Askheim Aas: Meiner vi sit ved restane etter fjøset til Mari og Hans Buom, dei siste fastbuande der. Bildet viser Sigrun, f. Elstad frå Eidsvoll, på fanget sit Olaug Askheim og til høgre Gudrun Askheim. Almenningssaga i bakgrunnen vart fløtt til Nørdre Hølmyren i 1950-åra. Idyllen Elvenes ligg nå under fleire meter vatn ved oppdemd vasstand.

PER OTTESEN: Mot slutten av 1800-talet kom mange turistar opp Gausdal og skulle gjerne ha skyss vidare, og da det var så godt som veglaust i Espedalen, vart motorbåt eit godt alternativ heilt frå Vassenden sør i Espedalsvatnet til nordeneden av Breisjøen. Espedalsvatnet (Langvatnet) er heile 13 km langt og Breisjøen fire km. Eit båttilbod i tillegg over Olstappen spara  turistane for ein slitsam tur til fots.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kommunikasjon, Kvinner

Bli kjent i Ruste!

Garden Skinne i Ruste. Foto: Anders Haugen

Torsdag 25. juni kl. 18.00 er det endeleg klart for årets fyrste Bli kjent i Ruste. Tema: Skinne med utskilde bruk, Skinnehaugen, Flata og Båtberget. Vi tek med Tarud og Piparstugu med det same.

Oppmøte ved Haugamo. Frå der går vi ned gamle kyrkjevegen og over til Båtberget, vidare forbi Tarud til Skinnehaugen. Der vi tek ei kaffirast med oppsummering.

Ta med kaffi eller anna drikke og litt å bite i.

Turleiarar: Lodver Bryhn og Anders Haugen

Vel møtt!

4 kommentarar

Filed under Informasjon

Vinstra Ballklubb kretsmeister i 1932

Men idrettshistoria til Ragnar Øvrelid har mange feil

104755443_3896580053746958_4816536696687229627_o

Styret i Vinstra Sportklubb i 1938. Laget feira da 30-års jubileum. Bak frå venstre: Paul P. Hvattum, Palmer Thorsheim, Paul Reidar Løkken og Einar Brenden. Fremst til venstre Hroar Hvattum og til høgre Ottar Jevne som var styreleiar.
Fotograf: Rusten. Fargelegginga er ny.

PAUL HENRIK HAGE: I band 1 av Historia om Fron av Ragnar Øvrelid, som vart utgjeve av Fron Historielag i 1987, står det ei halv side om starten på organisert idrett på Vinstra. Det er sjølvsagt fint at det er med litt om idrettslivet òg i den grundige historieboka om lokalsamfunnet vårt. Men det er leitt at det meste av det som står der, er feil. Her må historikaren Øvrelid ha mangla gode nok kjelder. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Idrett

-Dette merkelige mennesket der oppe på Hundorp

Israel Krupp fikk eget kapittel i bok om de hemmelige tjenester

IKgårutenfor

Israel Krupp på Tofte. Han «er en middels høy, kraftig kar som beveger seg med vuggende gange fram mot de ankomne. Under det kraftige, grå håret åpner det grovskårne ansiktet seg i et bredt smil.»

-Hundorp-bonden Israel Krupp var en av den hemmelige hærens viktigste støttespillere i mer enn førti år. Det hevder Ronald Bye og Finn Sjue i boka Norges hemmelige hær. Historien om Stay Behind., som kom i 1995 på Tiden Norsk Forlag.  Forfatterne har gitt  Israel Krupp et eget kapittel og spør:

Hvem var han så, dette merkelige mennesket der oppe på Hundorp i Gudbrandsdalen? Som klarte å holde seg unna rampelyset praktisk talt hele sitt liv? Bare en mindre del av livet hans har det til nå vært mulig å grave fram. Men den er desto mer interessant.
 Den som er lokalkjent og vet litt om Israel Krupps liv i Fron, kan her gå forfatterne nærmere etter i sømmene. Er de like omtrentlige i resten av sine avsløringer som de er med fakta om Israel Krupp på Tofte? Her er kapitlet om ham:

Les meir

4 kommentarar

Filed under Biografiar, Menn

Ei lita historie om Kvam

Dei skulle sett Lågen bru, dei som måtte lage isbruer for å komme seg over. Ill: Statens vegvesen

RAGNAR ØVRELID: Kvam utvikla seg til eit lite sentrum på 1800-talet. På Vik var det skysstasjon frå 1600-talet og til 1800-åra. Her låg kyrkja til 1775. På grannegarden Sigstad budde futen frå 1809 til 1909. På Vik kom første landhandelen i bygda, den vart driven frå 1840-åra til ikring 1870. Handelen vart sidan ført vidare på ein annan av grannegardane. I 1889 byrja Ola. E. Klomstad og Olav Forbrigd (født Hvattum) landhandel på Sigstadvollen. Der var det også postopneri.

nfw_136677.t448682ad.m1600.x95c82448

Sigstadvollen 1959. Foto Schrøder/Wideøes

Les meir

2 kommentarar

Filed under Biografiar, Kommunikasjon

Vindfrans og mageproblem

Om matkultur i Fron

Nr. 67  Slakting i Klevstadberget (Pers), Ingeborg O. Klevstadberget i hvit forkle, andre er ukjente

Slakting i Klevstadberget. Ingeborg O. Klevstadberget i kvitt forkle, Bilde frå Vegar Skar.

TORI VIRIK NØVIK:  Det er jordbruksprodukt frå eigen gard frøningane er fostra opp på, med mjølk, korn (bygg) og poteter (poteten etter tidleg på 1800-talet) som særleg betydningsfulle matvarer. Det var og naudsynt å ha råvarer som kunne lagrast over vinteren. Det er med andre ord ikkje så rart at stabburet har spela ei spesielt viktig rolle på gardane, sidan heile vinterforrådet skulle lagrast her. Stabbura var blant dei mest verdsette bygning på garden, noko som og kjem tydeleg fram i byggeskikken rundt nettopp stabbura. Få hus på gardane var så forseggjorte som huset der maten skulle bevarst heile vinteren. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Jordbruk

Folk på Vinstra hadde farang kvar vår

Til uti 1950-åra tømte folk framleis avfallet sitt som det høvdeVinstra1931RAGNAR ØVRELID:  Frå 1917 hadde alle på Vinstra straum, men vatn var det verre med. Somme hadde eigne brunnar, men i 1945 vaska mange vinstrakvinner framleis klede i kjeler som dei hadde ståande nede ved Lågen, og dei og barna henta vatn til husa derifrå. I 1950 vart det private Vinstra vassverk skipa. Vassverket tok vatn direkte frå Lågen nord for det nåverande legesentret, klora det og pumpa det til eit fordelingsbasseng oppe i lia. Vatnet fekk snart ein tvilsam kvalitet. Folk i bygdebyen var jamnleg plaga av farangar kvar vår. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Kommunikasjon, Verksemder