Monthly Archives: januar 2017

E6 ga Fron ny forhistorie

Nye E6 har også skapt ny forhistorie i Fron. De arkeologiske utgravingene er de mest omfattende som noen gang er gjennomført i Oppland. Resultatet er at vår forståelse av bosetningsutviklingen i Gudbrandsdalen må revurderes, skriver Ingar M. Gundersen i forordet i boka Gård og utmark i Gudbrandsdalen, som ble lansert på Dale-Gudbrands Gard i kveld. I videokuttet over forteller han om utgravingene. Flom og skred har gjentatte ganger opp gjennom årtusenene rammet gårdsbosetningene og satt befolkningen på prøve. Hvordan formet dette samfunnet i dalføret? Det arkeologiske materialet fra Fron gir ny innsikt i denne til nå ukjente historien. Klima, bosetning og ressurser knyttes sammen i en rekke studier. Vi får vite mer om de rike utmarksressursene som la grunnlaget for gårdenes rikdom, og knyttet gudbrandsdølene til kontinentet og viktige begivenheter i brytningstiden på 500-tallet.

 

Kommenter innlegget

Filed under Jordbruk

Mystikk i Skåbufjellet

Setra til Nordre Risdal. Måleri av Sigmund Hernæs.

Noko av setra til Nordre Risdal i Skåbu. Måleri av Sigmund Hernæs. https://fronhistorielag.com/2015/01/20/hernaes-kjente-landemerke/

Torger T. Risdal: Ein grå vintermorgon i fyrsten av 1920-åra, seig det to høylass smått om senn innover høgda frå Storhøli-setrene. Vegen synte ikkje, og det gjekk i små kvilar. Øykane var nøydd om å puste på titt og jamt. Dei var komne til setra i mørkninga kvelden før, og etter at dei hadde sett inn øykane, fyra opp og fått seg ein kaffiskvett og noko mat, tende dei lykta og drog sleden inn på låven og tok til å laste. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Jordbruk, Menn, Setring

Kva fann dei da dei bygde E6?

Det får du vite på Dale-Gudbrands gard 31. januar

foredrag-plakat-arkeologi

Nye E6 førde også med seg arkeologiske utgravingar. I Fronsbygdin 2013 finn du artikkelen Fra Frons eldre historie, skrive av Ingar M. Gundersen på bakgrunn av utgravingane. Noko av det han fann:

Allerede for omkring 2000 siden ble det drevet jordbruk i dalbunnen ved Grytting, Frya og ved Breivegen i Sør-Fron. Men hyppige flomkatastrofer for omkring 1500 år siden kan ha ført til at gårdene ble oppgitt.

Nå har han redigert ei bok om desse utgravingane: Gård og utmark i Gudbrandsdalen. Ho blir lansert på Dale-Gudbrands Gard tysdag 31. januar kl 1800. Forfattaren held foredrag og fortel om funna. Statens Vegvesen og Kulturhistorisk Museum har også noko dei vil seie. Vel møtt!

Kommenter innlegget

Filed under Informasjon, Jordbruk

Eg håpte det snart ville kome eit nytt gravøl

Historier frå ein barndom på eit av dei dårlegaste bruka i Sødorp

øyakleiva30

Øyakleiva omlag  1930. Foto: Pål Kluften frå Paul Henrik Hage: Gamle bilde frå Sødorp

OLA KLÅPBAKKEN: Øyakleiva heiter eit lite nedlagd bruk øvst oppe i Sødorp. Dette er barndomsheimen til Magnus Været, og her budde han fram til 1957. Då vart bruket nedlagt og fråflytta. Fredag 28. juni 1929 kom dei nye eigarane til Øyakleiva. Det var Marie og Halvor Været med tre ungar, to kyr og ein kalv. Magnus var då tre år. Ho Martha, syster hans, var fem år, og bror han , Ole, var berre eitt år. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jordbruk, Kommunikasjon, Menn

Korleis var det i Skåbu for 40 år sidan?

OLE CHR. RISDAL: Krogenæs Møbler AS i Skåbu går så det grin. Nye driftsbygningar ryk i vêret i fjellbygda. Her er det treskurd og rakefisk. Bli med ein tur til Skåbu i 1974, møt godtfolk og sjå korleis det stod til for 40 år sidan.  Forfattaren og NRK-mannen Arvid Møller hadde hytte i Skåbu i mange år, og  i 1974 laga han eit 40 minutter langt tv-program. Det kan du sjå her.  I 2003 gav han ut boka Skåbu – ei fjellbygd i Jotunheimens forgård. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Jordbruk, Kommunikasjon, Kunst og handverk, Verksemder

Nilshimin

Historia om eit vanskeleg liv

nilshimin-1

Pål Nilsheimen. Bilde frå Anna Smikop.

ODDMAR MYRUM: Den karen vi skal fortelja om her, var original i beste tyding av ordet. Namnet var Pål Nilsheimen, eller Nilshimin som har vart kalla til dagleg. Foreldra hans var Hanna og Ola Nilsheimen, og dei hadde berre denne eine sonen. Han var fødd i Kvikne i 1900. Det blir sagt at foreldra hans Pål var svært strenge med guten, og at dei fleire gonger var direkte hardhendte med han. Han fekk hjerneskade, uvisst kva som var grunnen.

Nilshimin likte godt å prate med og om jenter. Det var interessa for jenter som øydela fleire år av livet hans. Det kom ut at han hadde vore nærgåande mot ei ungjente i bygda. Det vart rettsak, og han vart straffedømd. To år bak murane fekk han. Sjølv hevda han at han var uskuldig. Mange i bygdesamfunnet stødde han og meinte at alt saman var oppspinn, men han måtte slite med at han hadde vore på straff.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jordbruk, Menn

Det var ein gong…

15937155_1355619834496778_531932429428169273_o

Vinstra stasjon, postkort Normann, stempla 1958

15975184_1355626347829460_1226748087344926145_o

Oden Camping, Hundorp, postkort Normann, 1960-talet. Frå FB-sida Det gamle Norge

Kommenter innlegget

Filed under Kunst og handverk

Den minste ungen i margarinkassa

letrud1OSKAR LETRUD: I den heimen eg voks opp, var vi ein syskenflokk på heile ti ungar. Når eg skal fortelja litt om oppveksten til denne flokken, tenkjer eg mest på dei som er barn og ungdommar i dag. Eg vil tru at for dei vil mykje av det eg fortel, stå fram som eit eventyr. Vinteren 1937-38 budde vi i ei stove nord om Rustberget i Nord-Fron, «Taugstuggu». Her budde mor og far og fem born på to små rom. Far hadde mura opp eit lite fjøs av gråstein, der det var plass til to kyr og ein kvigekalv. Attåt hadde dei 4-5- sauer i fjøset sør på Rustberget. Mor hadde fylt 35 år den hausten og gjekk med sitt sjette barn, ein gut som vart fødd 13 månader etter den førre ungen.

Les meir

2 kommentarar

Filed under Biografiar, Jordbruk, Menn, Setring

Ho vart aldri som ho skulle att

Slik gjekk det med ei ualminneleg vakker jente i Vendalen

thale1956x818

Ho vart aldri som ho skulle att etter denne haugtakinga. (Poster til den norske skrekkfilmen Thale, (2013) bygd på folkelore og huldrehistorier)

IVAR SVELLE: Det var ein gong ei ung budeie som stelte på setra for det bruket ho var på. Det var innpå ei seter som heitte Vendalen. Det var omkring 30 setrer der den tida. Denne jenta skulle vera så ualminneleg vakker. Ho var raudleitt og slank som ei lilje. Ho var så snill og omgjengeleg at alle var vedunderleg glade i ho. Men så var det ein morgon. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Folketru, Kvinner

Der ingen skulle tru…

Kanskje sende ein tanke til Anna og Kristian og dei seks ungane når vi kjører inn i Teigkampen? Ill: Statens vegvesen

Kanskje sende ein tanke til Anna og Kristian og dei seks ungane når vi kjører inn i Teigkampen? Ill: Statens vegvesen

OSKAR LETRUD: Nye E6 går inn i Teigkampen og passerer to-tre hundre meter under restane etter dei gamle seterhusa på Skoekampen, ei seter som nå er nedlagt. Det er på høg tid å få skrive ned soga om denne setra og dei som brukte ho. Eitt er sikkert. Dette var ein tungvint plass å koma fram til, særleg for desse som ikkje hadde hest og måtte bera alt fram på ryggen. Les meir

5 kommentarar

Filed under Jordbruk, Setring