Monthly Archives: februar 2015

Vogner med sau på Grefsen

slakt 1RAGNAR ØVRELID: Under krigen og i åra etter gikk det stadig meir slakt frå Fron til Fellesslakteriet i Oslo. Problemer med desse sendingane var at dei måtte ordnast i fellesskap. Produsentane måtte vente til dei kunne sende ei full jernbanevogn med dyr. Fordi gardbrukarane framleis fylgde dei gamle slaktetidene, skulle alle ha sendt dyra av garde samtidig. Da var det ofte leveringsproblem i Oslo. Så seint som i 1946 kunne fleire vogner med sauar bli ståande i dagevis på Grefsen stasjon og vente på tur til slakting. Da kunne det bli den reine priskrigen blant leverandørane på slakteriet også, og det hende at tilboda var så dårlege at leverandørane tok med seg dyra heim att. Les meir

Éin kommentar

Filed under Jordbruk, Kommunikasjon, Verksemder

Minnesmerke i Fron: Bukkerittet

Svein Tore Kleppans Bukkerittet på Rondablikk. Foto: Tor Ivan Boine

Skulptur i tre av Svein Tore Kleppan – omtala som nasjonalmonument. Ni meter høg. Plassert ved Rondablikk høgfjellshotell. Avduka av skodespelar Toralv Maurstad 2. august 2000. Reist etter privat tiltak av hotelldirektør Svend-Erik Krogh. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Kunst og handverk

Vil du sjå trollkjerringane i bygda?

Jonsoknatta kan du teikne ein kritring på golvet og skrive Fadervår omkring. Og mumla noko frå Svartboka. Kl 12 kjem trollkjerringane med Stygga sjølv føre.

IVAR KLEIVEN: Dei som hadde hug til å sjå trollkjerringane i bygda, når dei Jonsoknatta hadde møte med Styggmannen sjølv i kyrkja, laut «setjast ne». Men denne nedsettinga var det berre få som forsto å gjera, og så måtte dei nok ha svartboka, skulle det lykkast. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Folketru

Historia om Rønnaug Sagboden

PER OTTESEN: Den vesle plassen Bakkestugu ligg rett nedanfor demninga ved Olstappen i Skåbu. Rønnaug Sagboden var den siste som bodde her. Ho var ei kjend dame i bygda, der ho hadde levd heile sitt liv. Nokså eksentrisk, litt sta, eit arbeidsjern og utstyrt med ei skarp tunge når det høvde seg slik. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jordbruk, Kvinner

Nybrottskongen

IKsnadde

Israel Krupp

UKJENT:  I 1956 skrev den kjente historikeren dr. Torstein Høverstad en artikkel i avisene om en sagnomsust nybrottsmann på Tofte i Sør-Fron, Israel Krupp:

Alt no må det vera klårt for alle som vil sjå, at Israel Krupp er ein nyskapar i norsk jordbruk. Ein landnåmsmann av dei store. Og ikkje har han den beste jorda å arbeida med heller. Endelaust med tonn av kalk må han soleis senda upp. Og kjem du der, meir enn 1000 meter over havet, lit du ikkje dine eigne augo og er freista til å segja med Peer Gynt: «Løgn og forbannet dikt».

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Idrett, Jordbruk, Menn

Medan vi ventar på nye E6

RAGNAR ØVRELID: Skikkeleg køyreveg gjennom dalen kom ikkje før i 1850- og 1860-åra. Reisene sørover og nordover frå Fron gjekk framleis helst med slede på isen om vinteren. Elles måtte dei gjerne kløyvje. Kongevegen frå slutten av 1600-åra var knapt køyrande. Ein Kristianiatur tok to til fire veker, ettersom ein budde sør eller nord i dalen. Mange nordfrøningar drog gjerne frå Ruste til Espeddalen og over til Gausdal. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Kommunikasjon

Det rauk steinmjøl over heile Kvam

Ove Sperstad og Harry Stener jobba med klebersteinproduksjon i 1988. Tidleg på 1970-tallet vart det bygd ny industrihall sør for Kvam sentrum. Verksemda vart kjøpt av Norsk Hydro og AS Granitt i 1995. I dag har berre nokre få mann arbeidet sitt der.

RAGNAR ØVRELID: Karavanane med klebersteinlass skapte eit særpreg i Kvam i ei vanskeleg tid. Hestekarane køyrde alltid i flokk. Men trafikken var ikkje ufarleg. Og det gjekk hardt ut over hestane i unnabakkane. Særleg var Veiklebakkane vanskelege med dei tunge lassa. Det galdt å få med så store lass som råd, dei fekk betaling etter vekt. Dyrvernet i Nord-Fron måtte gripe inn i 1936 og påtale for tunge lass. Dei var i regelen 3 tonn, rekorden skal ha vore 4 tonn. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Verksemder

Mor til gudbrandsdalsosten

Anne Hov berga dalen frå økonomisk katastrofe, men fekk berre medalje i sølv.

RAGNAR ØVRELID: Anne Hov på Rustadhågå i Ruste har fått ære for å ha skapt raudosten, gudsbrandsdalsosten. Ho var fødd på Kvålen i Skåbu i 1846. Sidan kjøpte foreldra Solbrå i Sør-Fron. På Solbråsætra blanda Anne fløyte i mysosten for å ha noko godt å trakere dei andre budeiene med. Slik skal den første feite mysosten ha kome til, i 1862 skal det ha vore. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jordbruk, Kvinner

Krigsveteranane kjem heim

Dynekilen

Om Tordenskiold hadde med seg frøningar i slaget ved Dynekilen i 1716, veit vi ikkje. Heller ikkje om det var frøningar med på Fredriksten i 1718, da Karl den 12. vart skoten. Men usannsynleg er det ikkje. Foto: Arnstein Rønning.

RAGNAR ØVRELID: I heile 11 år var Noreg i krig med Sverige, frå 1709 til 1720. Vi veit ikkje kor mange frøningar som var utkommanderte i denne krigen. Men mange var det, og lenge låg dei ute. Tenestetida på 1700-talet var normalt 10 år. Det utvikla seg ein soldatstand i bygdene her, som merkte seg ut på mange vis. Etter fem og ti år i felten hadde dei vanskar med å tilpasse seg kvardagen. Dei orka ikkje arbeide, dei tigga, plyndra og fôr med all slags uskikk, dei hadde hestar og gevær, flokkevis streifa dei ikring i og utanom bygda. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Menn

Søndre Tofte – et høvdingsete

IKhuset

Fra innkjørselen til hovedbygningen på Søndre Tofte gård. Den gamle hovedbygningen ble flyttet hit i 1939 og påbygget en ny annenetasje etter tegninger av artikekt Eirik Nustad. Samtidig ble også stabburet flyttet hit. Her lå i middelalderen et privat kapell med tilhørende gravplass. Det levde storfolk på Tofte.

VICTOR SCHLYTTER: Det er neppe mange gårder i Gudbrandsdalen som har maken til beliggenhet som Søndre Tofte gård i Hundorp. En halv mils vei opp fra vestsiden av Lågen finner man den nye hovedbygningen på åskammen med praktfull utsikt over dalbunnen nedenfor. Ikke underlig at dette gjennom tidene har vært et høvdingesete i bygdesamfunnet, og at Toftebonden hørte til de mektigste menn i Gudbrandsdalen. Her oppe kunne man sikkert føle seg trygg mot mulige ufredsmenn. Innenfor strekker veldige fjellområder seg med fint jaktterreng og glitrende fiskevann. I dag drives gården av Israel Krupp – tidligere offiser, men nå en drivende kraft bak en rekke landbruks- og industritiltak i Hundorp.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Jordbruk, Menn