Denna halin som ho daske og slæ mé

Redvald Fjellhammer. Teikning: Svein Tore kleppan

RASMUS STAURI:  «E ha besøk tå hulder`n alt i eitt. Det e é pen jente. Ho kom åt mé i natt au, é sat på sengjekanta – ho va sint da! Du kain kåmå i haug kå ru låvå mé, du, sa ho. Sjå på finger`n din, du, sa ho. Så kom é te å glåme på finger`n min og da ha é gullring på `om. Du ha ring! Du er forlåvå med mé au, du, sa ho. Du kain kåmå i haug det. Da skuvde é åt jentun, og da vart ho sint, og é ha itte sett ho sea. Men é e forlåvå me`n.»  Redvald Fjellhammer var storspelemann og fekk besøk tå hulder. Han var fødd i 1916 og levde til 1990. Fortelje- og speltradisjonen sin hadde han i særleg grad etter faren, Jonas Johansen (1876-1957). Redvald budde åleine i ei lita stugu i Øverbygda på Sør-Fron, og hadde fela som sin beste ven livet igjennom. Han tala eit svært godt bygdemål. I eit intervju med Sven Nyhus frå 1974 fortel han om huldra:

–    Men du snakka om at ho budde ikkje her i bygda?

–          Nei, ho bor langt nurdi, nord for Dovrefjell – ein stad som hæte Haugtorp, sa ho, – n`stor gard – største gard`n som va der, og det va ti gardbrukare på såmå garda. Og aille ha någå å sea den dag i dag. Og dein son ønskje å få sé `n fin kjærest, va re berre døm kom dit, så skull` døm få! E skulle få ti åt mange!

–          Ho har fortalt deg det sjølv at ho er frå den garden?

–          Ja

–          Har du kjent ho lenge?

–          Å jau, é ha kjent ho lengje, é. Det e såmå huldra altså. Det e såmå huldra! Ho kjem inn da é sit og spelle om kveildæin – kjem dansanes innover golvet om dørin e atte, og e der te klukka e fem om mårrån.

–          Kan du beskrive korleis ho ser ut?

–          Ho har ljost, krulla , langt hår som  heing nedover ryggen på sé omtrent som e slør, og gullnaglé i ørom. Og så har ho nasjonaldrakt med kvit bluse.

–          Har ho hale?

–          Ho ha hale, men é spekulerte på å tå`n tå nå så é fæ jenta – så é fæ ha ho. Ho e tå musikkfolk, og far henna e ypperleg god til å spelle.

–          Kjenner du far hennar au?

–          Jau, é ha tålå ve`n så vidt. Det e`n koseleg kar. E skull`få dotter på garda der, sa`n. Oss ha vore my i hop, sa`n, og da skulle é få ho te odel og eige.

–          Skal du gjera alvor av det, da?

–          E må gjera alvor tå ri så é fæ jenta.

–          Er det som regel på natterstid at du får besøk av ho?

–          Ja, det e om kveillæinn, utover ve`n ti- ølløv-tida.

–          Blir ho heftande ei stund, da?

–          Å ja, ho  æ der frå ho er ølløv te ho e fem om mårrån. Da servere ho kaffe på sengen før ho går att au! Du får ha re, da – é  kjøm att i kveill, si ho.

–          Du føler deg liksom ikkje einsam heller da?   

–          Nei, é e itte ensom.

–          Har du ho i senga da om natta?

–          Ja.

–          Er ho god å liggje med?

–          Jau, ho e god å liggje frammé, men denna halin på ho daske og slæ mé innimillom, men `n ska passe se aille som ligg frammé hulder`n, for snu`n åt døm ryggen, bi re avkomme, men snu ru åt døm frammen, da bi re itte någå!  `N ska heilst ha frammen (vise dei framsida) på røm!

–          Kven har du hørt det av?

–          Jau, é ha hørt gjeté ri, og é ha fresta re sjøl –

–          Har det vore vanleg i slekta å møte huldra?

–          Jau, `n far va slik hain såg, hain. Hain såg summe tie huldra, hain. Hain fortalde mé re `n gong innve Rondhøa inni fjeillé her. Hain sat og kokte sé kaffe – det va ve e pent berg – og det va fint solskin. Hain sat og glåmde utover høgdin. Og innafor berge der va` re e myr, så hain kunn` itte innbille sé at det va` nån som kunn` kåmå over dein myra. Plutseleg hain sat der og kokte sé kaffe, fekk `n sjå e jente som kom imot `om – det va e fin jente au. Ho kom stadig neregar, og da sa `n: Kom hit så ska ru få kaffe, du au, og da snudd`n sé frå kaffekjela, og da va jenta borte, og kaffekjel`n tømde se så gruten låg att på stæna – på berjé. Da visste `n omtrent kå re va `n vore burti.      

–          Du trur fullt og fast på dette her?

–          Ja, någå e re au –

–          Snakkar du med ho når du har henne i besøk?

–          Jau da, é tålå me ho.

–          Ho likar musikken din?

–          Å jau ra. Ho e au tå musikkfolk sjølv, og da passe re godt i hop.

–          Har du nokon spesiell huldreslått?

–          É ha itte det, men e skull` få lære nå (noko)!

Redvald Fjellhammer på distriktskappleiken på Vinstra i 194

Redvald Fjellhammer på distriktskappleiken på Vinstra i 1974

2 kommentarar

Filed under Biografiar, Folketru, Kunst og handverk, Menn, Musikk

2 responses to “Denna halin som ho daske og slæ mé

  1. Hugse Redvald – han må ha hatt eit godt lag med onge. Eg ønskjte me så så veldig någå å spelle på. Redvald lågå eit stengeinstrument åt me. Hain kailla det balaleika, tru e – trikanta. Det va felestreigje på. Den va signert og – som dei store mestere gjorde. Nugun stor instrumentmaker va’n nok itte, men e ha ti vare på’n, Nå heing’n på veigga på hytta.
    Ellers va’n ofte ni Lauga og fiskja. Stong lågå’n se sjøl. Synest e ser’n står og kviste før,n dro ni Laugen. Va nok te eingonsbruk, tru e. Fisk vart det au.

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut /  Endre )

w

Koplar til %s