Monthly Archives: september 2014

Namn i Fron: Skåbu

Skåbu sett frå Ruten

BRIT NILSEN: Namnet på garden og fjellbygda Skåbu er skriftleg belagt frå 1508, då skrive Skadebw. På gamalnorsk var namnet Skadabu. Førsteleddet i namnet er gamalnorsk skadi. Skada– er elles førsteleddet i fleire gardsnamn i Norge. Kanskje kan det tyde «skade» eller «garden som har vorte skadd». Meir truleg er det likevel at det første leddet i namnet kjem frå eit ukjent mannsnamn Skadi eller av det meir brukte mannsnamnet Skagi. Endringar i uttalen har gitt forma skå-. Siste leddet i namnet fortel at garden er frå før-kristen tid. Dette er altså eit svært gamalt namn, og mest truleg fortel det at dette var garden til Skadi.

Frå Fronsbygdin 2003

Kommenter innlegget

Filed under Språk

Frøninger på briggen ”Atalanta” i 1865

Mange frøninger ombord

OLA MORKEN: Den amerikanske borgerkrigen mellom Nordstatene og de konfødererte Sørstatene i 1861-1865 satte en midlertidig stopper på den gryende utvandringen til Amerika fra Fron. I perioden 1860 til 1863 ser det ut til at kun et par personer fra Fron meldte utvandring til Amerika. Men det lå nok mange i startgropen og ventet, for i 1864 har ca 13 personer fra Fron meldt utvandring til Amerika. Da borgerkrigen sluttet 10. april 1865, startet utvandringen igjen allerede samme måned,  og i 1865 utvandret mer enn 50 personer. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kommunikasjon, Kvinner, Menn

Vil du vera med på tresking for 2 kroner dagen?

Treskeverk med mykje støv. Bilde frå Arve Skurdal/Vegar Skar

ALFRED ROLVSBAKKEN FORTEL TIL RAGNAR ØVRELID:  Hausten 1933 var eg med på tresking hos åtte gardbrukarar, som eigde treskemaskin i fellesskap. For å bli med på treskinga måtte ein tinge på om våren, det var mange som gjerne ville vere med på dette arbeidet, som var betre betalt enn vanleg gardarbeid. På treskinga fekk vi 2 kroner for ein 10 timars dag, pluss kost og losji. På gardsarbeid berre ei krone dagen. Vi treska i seks veker på dei åtte gardane, det vart 360 timar. På dei 360 timane tente vi 72 kroner, og eg hugsar eg tykte det var mykje. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Jordbruk

Iver Pedersen – ein fronsprest for si kappe

Fronspresten Iver Pedersen samla gudbrandsdølar som var med på å jage svenskane bort frå Trondheim – slik at mange av dei fraus ihel i Tydalfjella

IVAR KLEIVEN: Presten Iver Pedersen, Iver Petrus Adolfus, som han oftast skreiv seg for, kom til Fron som huskapellan i 1847 og vart sokneprest i 1651. Han var lærd og vart snart mykje omtala her i dalen og vidare omkring. Han var nok ein stor talar og gjorde myklje av seg på stolen, men han var ein hardsett og myndig mann som ikkje var god å ha noko obytt med. Og så var han gjert på det sterke og drakk seg ofte full, noko som hekk ved både prestane og dei andre embedsmennene i det 17. hundreåret.  Les meir

Éin kommentar

Filed under Biografiar, Menn

Namn i Fron: Sorperoa

Regn i Sorperoa. Foto: Thogund

Regn i Sorperoa. Foto: Thogund

BRIT NILSEN: Denne grenda på vestsida av Laugen, nordvest for Vinstra, har eit namn som er enkelt å tyde, men vanskeleg å forstå meninga bak. Førsteleddet -sorp tydde det same på gamalnorsk som i Fronsmålet i dag, nemleg sorp eller boss. Mest truleg ligg det noko nedsetjande i namnet, som fortel at dette var eit område med ganske små, fattigslege bruk. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Språk

Folk på Vinstra hadde farang kvar vår

Vinstra1931RAGNAR ØVRELID:  Frå 1917 hadde alle på Vinstra straum, men vatn var det verre med. Somme hadde eigne brunnar, men i 1945 vaska mange vinstrakvinner framleis klede i kjeler som dei hadde ståande nede ved Lågen, og dei og barna henta vatn til husa derifrå. I 1950 vart det private Vinstra vassverk skipa. Vassverket tok vatn direkte frå Lågen nord for det nåverande legesentret, klora det og pumpa det til eit fordelingsbasseng oppe i lia. Vatnet fekk snart ein tvilsam kvalitet. Folk i bygdebyen var jamnleg plaga av farangar kvar vår. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Kommunikasjon, Verksemder

Historia om Kvarvet

Kvarvet til venstre. Bildet tatt frå hangglider. Foto: XC Paragliding

Kvarvet til venstre. Bildet tatt frå hangglider. Foto: XC Paragliding

RAGNAR ØVRELID: Kvarvet, eller Ulkvarv (folk frå bygda sa Augelkvarv) var frå slutten av 1800-åra heimsæter under Nordgard Dalsegg. Kvarvet ligg 847 meter over havet, og gardane her er mellom dei som ligg høgst i landet. Det var sel på sætra til sommaropphald, og løe og fjøs til ein seks-åte naut. Sætra hadde ei stor inngjerda kve på 40-50 mål, og fire-fem mål var dyrka. I 1920-åra leigde Nordgard Dalsegg bort sætra til garden Jota, som betalte halve fôret på kvea i leige. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Jordbruk