Fortvila situasjon i Fron i 1850-åra

Bygda var overfolka og skarpe sosiale skille vart ein vond sirkel

Einar Hovdhaugen (1908-1996) politikar og bondehøvding, skreiv dei to binda om Gardar og slekter i Fron. I 1978 fekk han Norsk kulturråds pris for lokalhistorie.

Einar Hovdhaugen (1908-1996) politikar og bondehøvding, skreiv dei to binda om Gardar og slekter i Fron. I 1978 fekk han Norsk kulturråds pris for lokalhistorie. Foto: Torbjørn Mathisen/Vegar Skar

EINAR HOVDHAUGEN: Det var på mange måtar ein fortvila situasjon som rådde i bygdene her i 1850-åra. Standsskilnaden og det skarpe sosiale skille, som serleg voks fram og markerte seg sterkt på 1800-talet, utvikla seg til ein sår og vond sirkel, som vi først i vår tid har greidd å bryte ut av. Det er forståeleg at Thranerørsla greip om seg i Nord-Fron. Les meir

2 kommentarar

Filed under Jordbruk

Lang likpreike for ei ku

Prestane i Fron var ikkje alltid nøgde med betalinga

600px-erik_werenskiold_-_peasant_burial_-_google_art_project


 Prest til stades? Erik Werenskiold: En bondebegravelse

RAGNAR ØVRELID: Presten hadde rett til særleg betaling for kyrkjelege handlingar. Gravferder kosta mest. Skulle det haldast ei skikkeleg likpreike, måtte dei etterlevande ut med ei ku til presten eller tilsvarande i pengar. Da kunne til gjengjeld likpreikene bli lange, på 1700-talet opp til fleire timar. Dei utvikla seg til ein heil kunstart, som vi i dag finn latterleg på grunn av den svulstige forma og det tome innhaldet. Fattigfolk som ikke hadde råd til å betale, kom heller fort i jorda, om det da var prest til stades i det heile. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Folketru

Løsaktighet og kvinnelig vanære i Kvam

Hvor mye råhet og usedelighet som forenes med armoden!

kvinnebarn

«Men på denne måte ble det så fullt av ungeskrik hos de gamle foreldre, at den eldste datter med sine to barn hadde måttet få seg hus hos fremmede, der hvor jeg nu fant henne.»

EILERT SUNDT I 1851: Det bor mange ytterst fattige folk i Kvam, men hvor mye råhet og usedelighet som forenes med armoden! Det er ganske forskrekkelige eksempler på løsaktighet og kvinnelig vanære, jeg i dag har fylt min notisbok med. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kvinner, Menn

Brukte Barbro trollkattsmør?

Ei sak frå Kvam 1681

NF.1960-0091

Trollkatt frå Gol på Norsk Folkemuseum. Fyll: Nauthår. Skall: Lær.

ARILD TEIGEN: I 1681 hadde soldaten Erik Klomstad vore i arbeid hos Hans Vik i Kvam, og her hadde det vorte komsumert ein del drikke. Etter arbeidet skulle Klomstad reise attende til avdelinga si på Lillehammer og vart utstyrt med niste av systera til Hans, Barbro Vik. Da begynte han å skulde henne for å ville forgifte han med trollkattsmør. Det var ingen spøk å bli skulda for trolldom på 1600-talet. Hadde Barbro vorte skulda for dette femti-seksti år tidlegare, kunne ho vore ille ute. I åra 1619 – 1621 veit vi at minst ni personar vart stilt for retten i Fron, skulda for å stå i ledetog med onde makter. Minst fire av dei var avretta. Fron var faktisk eit av kjerneområda for trolldomssaker i innlandet. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Folketru, Kvinner, Menn

Kari kunne svare for seg

Når lensmannen og presten ville ta ho for ulovlegheit og utukt

81722659_2897604650304144_3928644441492946944_n

Roasjappa rundt 50-60-tallet. Ukjent fotograf. Bilde frå Egil Stakston

GUNNAR LIEN: Kari Roen (født 1864) budde i eit lite hus på utsida av riksvegen like bortafor landhandleriet på Lillehove. Kari fekk besøk av både lensmannen og presten. Lensmannen var ute etter ho fordi ho dreiv kafé utan løyve og tillet ulovlege kortspel om pengar. Presten fordi ho var ugift og budde i lag med ein mann. Men god som ho var til å svare for seg, måtte dei båe gå att med uforretta sak. Les meir

Éin kommentar

Filed under Biografiar, Kvinner, Verksemder

Bli med i Vinstra Skøiteklub!

Nokon som veit mer om desse bilda?

Her er nokre bilde frå ei mappe merkt «Ole Pettersens siste scanning ekstrabilder». Verkelig verdfull dokumentasjon av klesdrakt og utstyr. Nokon som veit meir?

1  Vinstra Skøiteklub
op165x

2  Ole med flott trofè
op100x

3: Einar Pettersen med standsmessig kjøredoning.
Olaf Skaaden i bakgrunnen. (E 22130) Opel?

op102x

Les meir

3 kommentarar

Filed under Kunst og handverk

Takk for laget i 2019 til vener over heile verda

Nedlegginga av slakteriet på Otta trakk flest lesarar

Skjermbilde 2019-12-31 kl. 12.31.55Gode nyttårsønske frå oss i Fron historielag! Det har vore eit triveleg og aktivt år på denne heimesida. 117 innlegg publisert. 20 fleire enn i fjor. Over 97 000 klikk frå over 50 000 lesarar, litt meir enn i fjor. Siden starten i april 2013 har det til nå vore 777 973 klikk på denne heimesida. Nedlegginga av slakteriet på Otta var den saka som trakk flest lesarar  med historia om Iver Lo og kampen for slakterisamvirket. 3680 las det innlegget. Historia om at Vis-Knut spådde rett nådde høgt opp i år ôg: 1829 lesarar. Nesten 5000 har lese ho sidan ho vart publisert her i januar 2014. På kartet under – som syner kor dei held til, dei som klikkar seg inn på heimesida til Fron historielag – kan ein sjå er det er litt tynt med frøningar i Sentral-Afrika, Midt-Austen og på Grønland, men både Cuba, Saudia-Arabia og Indonesia er med. Takk for laget og vel møtt i 2020!

Skjermbilde 2019-12-31 kl. 12.32.50

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Informasjon