Dei fem toftejentene fekk skåp

skapaBJARNE JETLUND: Det var nokså vanleg at jentene i familien fekk med seg skåp i heimefølge når dei flytta ut. Etter fem jenter på Tofte finst det fem stasskåp. Felles for alle skåpa er at dei har følgt storstovene der dei har vore, og dei er stelt pent med. Dei står der og vitnar om skapande hender og solid og varig handverk. Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Kunst og handverk

Få med deg kjentfolk på tur!

Det er berre å laste ned appen Hidden

«Eingong seint ein julekveld fik´n Peder Dass bo frå konga i Kjøbenhavn at´n skull kåmå å præke før hoffe tile juldagsmorgon.» Så fekk presten skyss med fanden. Dette sagnet finn du på appen Hidden når du oppsøkjer Sødorp-kyrkja. På appen er det kart, der du ser all informasjon som er lagt inn om stader og fornminne og segn i Fron. På bildet under kan du sjå at det er over 250 av dei både i Vinstra- og Hundorp-området. Det skal visstnok vere fritt fram for å bidra med fleire segner og meir informasjon. Det er berre å trø til! Meir om appen finn du her.

Éin kommentar

Filed under Informasjon

Fiskebilen til John Lereggen

15128854_1249886751749648_7079785306237341712_o

Fiskebilen til John Lereggen ved Sandbakkrampa i Nedre Sødorp 1966. Bilde og tekst frå FB-sida til Paul Henrik Hage

Fiskebilen til John Lereggen var eit kjært innslag for både is-svoltne ungar og husmødre som lurte på kva dei skulle laga til middag. Ein humoristisk og slagferdig kar som spreidde mykje trivsel i grenda. John Lereggen (1907–1972) var frå kystkommunen Roan i Sør Trøndelag og kom til Otta i 1930. To år seinare følgde ektefelle og to barn etter. Familien fekk leige husrom hos Magnus Bismo. John Lereggen var det vi i dag kallar salsjåfør og køyrde fiskebilrute for Brødrene Lothe i Trondheim. Her kan du lese meir om han.

lereggen_john_700

John Lereggen tel pengar ein gong på 1960-talet. Bilde frå Jorunn Holen

Mange interessante reaksjonar på Facebook-sida til historielaget:

Les meir

2 kommentarar

Filed under Biografiar, Kommunikasjon, Menn, Verksemder

Dresinen oppe i Skar

Historia om korleis Kristian fekk namnet «Bikken»

Dette var noko for Kristian! Foto: Thomas Markovic

Kristian (født 1900) var son av Erland Amundsen og Mathea Olsdatter i Nedre Skar. Kristian var så uheldig at han fekk ein hjerneskade ved fødselen og kom aldri lenger i utvikling enn ein fireåring. Faren Erland arbeidde ein del på jernbanen, og det hende at Kristian var med faren på arbeid. Framkomstmiddelet etter toglina var dresin av den typen der to menn stod og «pumpa» opp og ned for å få framdrift. Dette var fascinerande for gutungen, og han fann seg ein staur og apa etter dei på dresinen.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kommunikasjon, Menn

Blir det klokkespel på ny?

Men ikkje i tårnet, klokkene er for tunge

Slik kan klokkespelet ved Sør-Fron kyrkje bli. Skisse frå Erik Langdalen Arkitektkontor

I januar 2015 vart det nok ein rundt med lokalhistorisk utveksling på FB-sida til historielaget. Temaet har nå vorte høgaktuelt: Klokkespel i Sør-Fron kyrkje: John Arne Nilsestuen: I Sør Fron kirke er det et klokkespill i tårnet. Har hørt at det var en fra Sveits som ga det til kirken. Stemmer det og om det gjør, hvorfor er det ikke i bruk i dag? Kåre Hosar: Klokkespillet var et elektronisk klokkespill, det vil si det var noen strenger som laget lyden, men den ble elektronisk forsterket. Det kom på plass i kirken ved restaureringsarbeidene i 1950-årene. Elektronikk er dessverre ikke evigvarende, så det virker ikke lenger. Jeg vet ikke hvor det var laget, men det var gave fra en norskamerikaner, en ætling fra Melgard. Egil Stakston: Klokkespillet vart innvia 3. juni 1956, under festgudstjenesten som markerte gjenåpninga av kirka etter det store restaurering- og modereniseringsarbeidet på 50-tallet. Andrew Melgard og sønnen var tilstede under innvielsen. De første tonene som strømmet ut over bygda var «Deilig er jorden».

Les meir

Éin kommentar

Filed under Folketru, Kunst og handverk, Musikk

Vis-Knut høyrde kva som stod i breva

ALBERT FOSSE: På dei mange reisor far gjorde i Gudbrandsdal og andre stader i landet har han fått tak i mykje om Vis-Knut, som elles sikkert ville bli gløymt. Han var sterkt interessert i å finna ut alt han kunde om dei løynde evner i menneska. Og det var for å hjelpa i granskinga av det mystiske – og dermed også å hjelpa litt den vitskapelege tenkning i åndeleg retning. Andreas Austlid på Dovre fortalde dette 23. oktober 1917:  I midten av 70-årom talte eg ved Vis-Knut. Han låg på senga og røykte og fortalde meg at han fekk brev like frå Kalifornia. Dei vilde vita kvar dei skulde grava etter gull. «Døm kan grava hår døm vil for meg. Det er ikkje sagt det er til gagn for døm um døm finn det heller. Eg les ikkje slike brev eg no lenger, eg kastar døm på varmen.» Eg: «Men kjære, korleis kan du vita kva som står i desse brevom når du ikkje les dei da?» Knut: «Eg høyrer det eg, ser du. Eg legg brevet åt øyra, og da høyer eg hå som står.»

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Folketru, Menn

Alt for tjukt med parafin

Frå Dombås til Hundorp i 1948 for å hoppe i Børebakken

Børebakken 2017, 69 år seinare. Bakkerekorden har Kim André Steine, 56,5 m iflg FB-sida til Sør-Fron IL I flg tradisjonen skal Børebakken fått namn etter ein svenske som dyrka opp området for Isum. Han kan ha heitt Børre.

OLA HOLEN: Den vinteren eg var 12 år, meldte idrettslaget på Dombås nokre av oss på hopprenn på Sør-Fron. Det var det lengste heimanfrå eg til da hadde vore på hopprenn, for det var tungvindt å koma så langt av garde den gongen som få hadde privatbil. Dessutan hadde idrettslaget dårleg råd. Men tidleg ein sundags morgon i midten av februar 1948 kleiv eg inn på finka på godstoget sørover med nypolerte hoppski og spenning i kroppen. Finka hadde eit lite kott med vindauge inni vogna, som elles berre var eit stort rom. Det vart varma opp med ein koksomn, slik at vogna kunne ha med seg såkalla varmegods. Denne dagen var det vi som var varmegodset.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Idrett, Kommunikasjon

Salme ved reisens slutt

Likferd i bra fart på kjelke

Litt meir liv på denne reisa, men kan hende var det slik dei fôr? Foto: Kristian T. Petersen/Anno Domkirkeodden

ODD JAN SKRIUBAKKEN: Eg har vorte fortalt ei historie eg ikkje heilt veit om eg skal tru på: Det budde tre karar oppe på Flatskriun. Ein vinterdag døde den eine. Det fanst ikkje uthus der, så liket skulle fraktast ned på låven i Skriubakka. Dei la liket på ein skikjelke, sette seg skrevs over og akte nedetter. I bra fart svingte dei inn på tunet på Skriubakka, syngjande på ei salme.

Slutten på artikkelen «Husmannsbruk under Nordgard Rolstad» i Fronsbygdin 2017

Kommenter innlegget

Filed under Kommunikasjon

Ugift mor sendt til tukthus

Marit (f. 1814) var «uegnet» da ho stod til konfirmasjon

Artiklane til Odd Jan Skriubakken i Fronsbygdin sidan 2013 er særs gode grunnar til å sikre seg alle årgangane. Han har grove djupt og godt og skriv om husmannsplassane på vestsida i Sør-Fron. Artiklane er rike på fakta – namn og årstal, kven vart gift og barn dei fekk. Under, fortalt med få ord, ligg det liv og lagnadar som teiknar eit stort og rikt og frysande bilde av kva for tilhøve dei levde under, dei som vart sett inn i verda før oss. Som historia om ugifte Marit i Fronsbygdin 2017. Ho vart sett til straffearbeid for å ha fått fire ungar. Og kva slags liv fekk dei til, desse fire? Fattigdom og fengsel.

Les meir

2 kommentarar

Filed under Biografiar, Kvinner

Huff, det var kaldt der!

Daude myser og lite vatn på pionerskulen i Sør-Fron 

KÅRE SVEINHAUG: Alt i 1959 tok Sør-Fron ungdomsskule til. Ikkje berre var det den første ungdomsskulen i Gudbrandsdalen, men ein av pionerskulane av dette slaget i landet. Eg vart svært glad og opplevde det som eit privilegium å bli tilsett som nyutdanna lærar ved Sør-Fron ungdomsskule i 1959, og eg var der til sankthans i 1966. Året før hadde eg gjort frå meg gymnaset, det militære og toårig lærarskule. Eg hugsar vi var tre unge lærarar den hausten. Dei eldre lærarane var flinke og hadde solid fartstid frå framhalds- og realskular i Fronsbygdom og Ringebu. I Sør-Fron fekk vi arbeide saman med skuleglad, arbeidsviljug ungdom og skuleinteresserte foreldre. Vi skulle drive forsøk med niårig skule. Også for røynde lærarar var det mykje nytt. Vi hadde ofte møte for å løyse flokane i lag. Det kunne bli livlege, ja, kvasse diskusjonar, slik demokratiet skal brukast. Det var aldri uvennskap. Rektor, Jørgen Tunold (1919-1981), kunne ringje til Forsøksrådet om råd, men vart oftast avvist med at det var nettopp vanskar vi skulle finne ut av og dermed skape viktig erfaring.

Les meir

Kommenter innlegget

Filed under Biografiar, Kunst og handverk, Menn